Οστική Πυκνότητα και Οστεοπόρωση: Γιατί η Δύναμη των Οστών Γίνεται Κρίσιμη όσο Μεγαλώνουμε

Όταν σκεφτόμαστε τη φυσική κατάσταση, συνήθως το μυαλό μας πηγαίνει στους μύες.

Στη δύναμη.

Στην αντοχή.

Στη φυσική εμφάνιση.

Όμως κάτω από τους μύες υπάρχει ένα σύστημα εξίσου σημαντικό για την καθημερινή μας λειτουργία:

ο σκελετός.

Τα οστά δεν είναι απλώς ένα άκαμπτο πλαίσιο που κρατά το σώμα όρθιο.

Είναι ζωντανός ιστός.

Ανανεώνονται.

Προσαρμόζονται.

Ανταποκρίνονται στη μηχανική φόρτιση.

Και όπως συμβαίνει με τη μυϊκή μάζα, έτσι και η οστική μάζα μεταβάλλεται σημαντικά κατά τη διάρκεια της ζωής.

Μετά από ένα σημείο, η διαδικασία δημιουργίας νέου οστού μπορεί να γίνεται πιο αργή από την αποδόμησή του.

Έτσι τα οστά σταδιακά μπορούν να γίνουν λιγότερο πυκνά και περισσότερο ευάλωτα σε κατάγματα.

Όταν η απώλεια γίνει αρκετά μεγάλη, μπορεί να εμφανιστεί οστεοπόρωση.

Μία πάθηση που συχνά εξελίσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα μέχρι να συμβεί ένα κάταγμα.

Τα οστά είναι ζωντανός ιστός

Ένα οστό μπορεί να φαίνεται σταθερό και αμετάβλητο.

Στην πραγματικότητα όμως στο εσωτερικό του πραγματοποιείται συνεχώς μία διαδικασία ανανέωσης.

Παλαιός οστικός ιστός απομακρύνεται.

Νέος οστικός ιστός δημιουργείται.

Η διαδικασία αυτή ονομάζεται οστική ανακατασκευή ή bone remodeling.

Κατά τη νεαρή ηλικία η δημιουργία οστού είναι ιδιαίτερα ενεργή.

Με την πάροδο των χρόνων, όμως, η ισορροπία μπορεί να αλλάξει.

Όταν απομακρύνεται περισσότερο οστό από όσο δημιουργείται, η οστική μάζα μειώνεται.

Τι είναι η οστική πυκνότητα;

Η οστική πυκνότητα αναφέρεται ουσιαστικά στην ποσότητα των ανόργανων συστατικών του οστού σε μία συγκεκριμένη περιοχή.

Ένας σημαντικός όρος είναι:

Bone Mineral Density — BMD.

Η μέτρησή της βοηθά τους γιατρούς να αξιολογήσουν πόσο ισχυρά είναι τα οστά και κατά πόσο υπάρχει αυξημένος κίνδυνος καταγμάτων.

Όσο χαμηλότερη είναι η οστική πυκνότητα, τόσο πιο ευάλωτο μπορεί να είναι το οστό.

Δεν είναι όμως ο μοναδικός παράγοντας.

Η ποιότητα της μικροαρχιτεκτονικής του οστού και άλλοι κλινικοί παράγοντες παίζουν επίσης ρόλο.

Πότε φτάνουμε στη μέγιστη οστική μάζα;

Η μεγαλύτερη ποσότητα οστικής μάζας δημιουργείται κατά την ανάπτυξη και τη νεαρή ενήλικη ζωή.

Το NIH αναφέρει ότι η οστική μάζα συνήθως κορυφώνεται περίπου στις πρώτες δεκαετίες της ενήλικης ζωής και στη συνέχεια αρχίζει σταδιακά η απώλεια.

Αυτό έχει μία σημαντική συνέπεια:

η υγεία των οστών σε μεγαλύτερη ηλικία δεν εξαρτάται μόνο από το τι κάνουμε στα 60 ή στα 70.

Επηρεάζεται και από το πόσο ισχυρό σκελετό καταφέραμε να δημιουργήσουμε νωρίτερα στη ζωή.

Τι είναι η οστεοπενία;

Πριν φτάσει κάποιος στο επίπεδο της οστεοπόρωσης, μπορεί να παρουσιάζει χαμηλότερη από τη φυσιολογική οστική πυκνότητα.

Η κατάσταση αυτή ονομάζεται:

οστεοπενία.

Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος θα πάθει οστεοπόρωση.

Αποτελεί όμως ένδειξη ότι η οστική μάζα είναι χαμηλότερη και ότι μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση παραγόντων κινδύνου.

Τι είναι η οστεοπόρωση;

Η οστεοπόρωση είναι νόσος στην οποία μειώνεται η οστική μάζα και μεταβάλλεται η δομή του οστού, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η ευθραυστότητά του.

Ένα υγιές οστό έχει εσωτερικά μία δομή που θυμίζει κηρήθρα.

Καθώς μειώνεται η οστική πυκνότητα, τα κενά μέσα σε αυτή τη δομή γίνονται μεγαλύτερα και το εξωτερικό τμήμα του οστού μπορεί να γίνει λεπτότερο.

Έτσι το οστό αντέχει μικρότερες καταπονήσεις.

Το NIH χαρακτηρίζει την οστεοπόρωση «σιωπηλή νόσο», επειδή συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα μέχρι να συμβεί κάταγμα.

Γιατί τα κατάγματα είναι τόσο σημαντικά;

Ένα κάταγμα σε έναν νέο και υγιή άνθρωπο μετά από σοβαρό ατύχημα είναι κάτι διαφορετικό από ένα λεγόμενο κάταγμα ευθραυστότητας.

Τα κατάγματα ευθραυστότητας μπορούν να συμβούν μετά από σχετικά μικρή πτώση ή τραυματισμό.

Συχνά εμφανίζονται:

• στο ισχίο,
• στους σπονδύλους,
• στον καρπό.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι τα κατάγματα αποτελούν σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας και ότι η συχνότητά τους αυξάνεται σημαντικά στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Γιατί ένα κάταγμα ισχίου είναι τόσο σοβαρό;

Το κάταγμα ισχίου δεν είναι απλώς ένας τραυματισμός που χρειάζεται χρόνο για να επουλωθεί.

Σε έναν ηλικιωμένο άνθρωπο μπορεί να προκαλέσει:

παρατεταμένη ακινησία,

απώλεια μυϊκής δύναμης,

μειωμένη ανεξαρτησία,

αυξημένο κίνδυνο νέων πτώσεων,

ανάγκη για βοήθεια στις καθημερινές δραστηριότητες.

Για αυτό η πρόληψη δεν αφορά μόνο τα οστά.

Αφορά ολόκληρη τη λειτουργικότητα του ανθρώπου.

Η μυϊκή μάζα και τα οστά είναι στενά συνδεδεμένα

Ένας ισχυρός σκελετός δεν λειτουργεί απομονωμένα.

Οι μύες τραβούν τα οστά κάθε φορά που:

περπατάμε,

σηκώνουμε βάρος,

ανεβαίνουμε σκάλες,

τρέχουμε,

σηκωνόμαστε από μία καρέκλα.

Αυτή η μηχανική φόρτιση αποτελεί σήμα για το οστό ότι πρέπει να διατηρείται ισχυρό.

Ταυτόχρονα οι ισχυροί μύες βοηθούν στη:

σταθερότητα,

ισορροπία,

πρόληψη πτώσεων,

διατήρηση της κινητικότητας.

Γι’ αυτό η μυϊκή και η οστική υγεία πρέπει να εξετάζονται μαζί.

Για περισσότερα μπορείς να διαβάσεις στο άρθρο του YourNews Μυϊκή Μάζα και Υγεία: Γιατί η Δύναμη Γίνεται Όλο και Πιο Σημαντική όσο Μεγαλώνουμε.

Γιατί χάνουμε οστική μάζα με την ηλικία;

Η απώλεια οστού σχετίζεται με πολλές αλλαγές.

Με την ηλικία μπορεί:

να μειώνεται η δημιουργία νέου οστού,

να μεταβάλλονται ορμόνες,

να μειώνεται η φυσική δραστηριότητα,

να περιορίζεται η μυϊκή δύναμη,

να εμφανίζονται διατροφικές ελλείψεις.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η διαδικασία διάσπασης οστού μπορεί να υπερβαίνει σταδιακά τη διαδικασία δημιουργίας νέου.

Γιατί οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο

Τα οιστρογόνα παίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της οστικής μάζας.

Μετά την εμμηνόπαυση, τα επίπεδά τους μειώνονται σημαντικά.

Αυτό μπορεί να επιταχύνει την απώλεια οστικής μάζας για κάποια χρόνια.

Γι’ αυτό η οστεοπόρωση είναι ιδιαίτερα συχνή στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.

Το NIH αναφέρει ότι οι γυναίκες έχουν γενικά μεγαλύτερο κίνδυνο λόγω μικρότερης μέγιστης οστικής μάζας και της απότομης οστικής απώλειας που μπορεί να ακολουθήσει την εμμηνόπαυση.

Η οστεοπόρωση αφορά όμως και τους άνδρες

Υπάρχει η λανθασμένη εντύπωση ότι η οστεοπόρωση αφορά αποκλειστικά γυναίκες.

Δεν ισχύει.

Οι άνδρες επίσης χάνουν οστική μάζα όσο μεγαλώνουν.

Η απώλεια είναι συχνά πιο αργή στις μικρότερες ηλικίες, αλλά ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά αργότερα στη ζωή.

Το NIAMS αναφέρει ότι οι άνδρες επίσης διατρέχουν κίνδυνο οστεοπόρωσης, ιδιαίτερα σε προχωρημένη ηλικία.

Ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες κινδύνου;

Ορισμένους δεν μπορούμε να αλλάξουμε.

Όπως:

• ηλικία,
• οικογενειακό ιστορικό,
• φύλο,
• προηγούμενο κάταγμα.

Υπάρχουν όμως και παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής.

Ο ΠΟΥ αναφέρει μεταξύ άλλων:

• σωματική αδράνεια,
• κάπνισμα,
• υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ,
• χαμηλό σωματικό βάρος,
• ανεπαρκή διατροφή,
• ανεπάρκεια ασβεστίου και βιταμίνης D.

Ορισμένα φάρμακα και νοσήματα μπορούν επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο.

Η άσκηση λειτουργεί ως μήνυμα προς το οστό

Το σώμα προσαρμόζεται στις απαιτήσεις που του θέτουμε.

Όταν το οστό δέχεται κατάλληλη μηχανική φόρτιση, ενεργοποιούνται βιολογικές διαδικασίες που συμβάλλουν στη διατήρησή του.

Γι’ αυτό η φυσική δραστηριότητα αποτελεί βασικό μέρος της υγείας των οστών.

Το NIH συστήνει δραστηριότητες φόρτισης του σωματικού βάρους όπως:

• περπάτημα,
• σκάλες,
• πεζοπορία,
• χορός,
• ορισμένες μορφές τρεξίματος,

καθώς και προπόνηση δύναμης.

Γιατί τα βάρη βοηθούν και τα οστά

Η προπόνηση αντιστάσεων δεν αφορά μόνο την υπερτροφία των μυών.

Όταν σηκώνουμε βάρη, οι μύες ασκούν μεγαλύτερες δυνάμεις πάνω στα οστά.

Αυτό δημιουργεί μηχανικό ερέθισμα.

Με την πάροδο του χρόνου, η κατάλληλη άσκηση μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση ή βελτίωση συγκεκριμένων δεικτών οστικής υγείας.

Ταυτόχρονα βελτιώνει τη μυϊκή δύναμη.

Άρα δρα διπλά:

ισχυρότερο μυοσκελετικό σύστημα + μικρότερος κίνδυνος πτώσης.

Το περπάτημα είναι χρήσιμο, αλλά δεν κάνει τα πάντα

Το περπάτημα είναι εξαιρετική μορφή δραστηριότητας.

Βελτιώνει:

καρδιοαναπνευστική λειτουργία,

κινητικότητα,

καθημερινή ενεργειακή δαπάνη.

Είναι επίσης weight-bearing activity.

Ωστόσο, η οστική προσαρμογή εξαρτάται από το μέγεθος και τον τύπο του μηχανικού ερεθίσματος.

Γι’ αυτό μία ολοκληρωμένη προσέγγιση μπορεί να περιλαμβάνει, όταν είναι κατάλληλο για το άτομο:

περπάτημα,

προπόνηση αντιστάσεων,

ασκήσεις ισορροπίας,

και άλλες μορφές δραστηριότητας.

Γιατί η ισορροπία είναι τόσο σημαντική

Ο ισχυρότερος σκελετός δεν εξαλείφει πλήρως τον κίνδυνο κατάγματος.

Ένας πολύ σημαντικός παράγοντας είναι:

να μη συμβεί η πτώση εξαρχής.

Με την ηλικία μπορεί να μειωθούν:

η ισορροπία,

η ταχύτητα αντίδρασης,

η μυϊκή ισχύς,

ο συντονισμός.

Γι’ αυτό η άσκηση για την υγιή γήρανση δεν πρέπει να αφορά μόνο τη μυϊκή δύναμη.

Πρέπει να περιλαμβάνει και λειτουργικές κινήσεις και ισορροπία.

Ο ΠΟΥ ενσωματώνει ειδικές συστάσεις για την πρόληψη πτώσεων στις οδηγίες φυσικής δραστηριότητας των μεγαλύτερων ηλικιών.

Το ασβέστιο και τα οστά

Το ασβέστιο αποτελεί βασικό δομικό συστατικό του σκελετού.

Ο οργανισμός χρειάζεται επαρκή πρόσληψη μέσω της διατροφής.

Πηγές μπορεί να περιλαμβάνουν:

γαλακτοκομικά,

ορισμένα πράσινα φυλλώδη λαχανικά,

εμπλουτισμένα τρόφιμα,

ορισμένα ψάρια.

Η ακριβής ποσότητα που χρειάζεται ένας άνθρωπος εξαρτάται από:

ηλικία,

φύλο,

διατροφή,

ιατρικό ιστορικό.

Δεν σημαίνει ότι όσο περισσότερο ασβέστιο πάρουμε τόσο πιο ισχυρά θα γίνουν τα οστά.

Η ισορροπημένη πρόσληψη έχει μεγαλύτερη σημασία.

Ο ρόλος της βιταμίνης D

Η βιταμίνη D βοηθά τον οργανισμό να απορροφά ασβέστιο.

Χαμηλά επίπεδά της μπορούν να επηρεάσουν την υγεία του σκελετού.

Ο οργανισμός μπορεί να παράγει βιταμίνη D μέσω της έκθεσης του δέρματος στην ηλιακή ακτινοβολία.

Παράλληλα υπάρχει σε ορισμένα τρόφιμα και συμπληρώματα.

Η ανάγκη για συμπλήρωμα δεν πρέπει όμως να θεωρείται αυτόματη για όλους.

Ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται υψηλές δόσεις, είναι προτιμότερο να υπάρχει ιατρική καθοδήγηση.

Και η πρωτεΐνη έχει σημασία

Η πρωτεΐνη συχνά συνδέεται αποκλειστικά με τους μύες.

Στην πραγματικότητα αποτελεί σημαντικό συστατικό και της δομής των οστών.

Η επαρκής διατροφή συνολικά είναι απαραίτητη για:

μυϊκή μάζα,

οστική υγεία,

αποκατάσταση,

λειτουργικότητα.

Αυτό δείχνει ξανά πόσο στενά συνδέονται μύες και οστά.

Το πολύ χαμηλό σωματικό βάρος μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο

Η παχυσαρκία έχει πολλούς γνωστούς κινδύνους υγείας.

Αλλά και το άλλο άκρο μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα.

Το πολύ χαμηλό σωματικό βάρος συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο χαμηλής οστικής πυκνότητας και καταγμάτων σε ορισμένες ομάδες.

Ιδιαίτερα προβληματικές μπορεί να είναι καταστάσεις στις οποίες συνυπάρχουν:

πολύ χαμηλή ενεργειακή πρόσληψη,

έντονη άσκηση,

ορμονικές διαταραχές.

Το σώμα χρειάζεται επαρκή ενέργεια για να υποστηρίζει τη φυσιολογική λειτουργία των ιστών.

Το κάπνισμα επηρεάζει και τα οστά

Το κάπνισμα δεν αφορά μόνο τους πνεύμονες και την καρδιά.

Έχει συσχετιστεί και με χειρότερη υγεία των οστών.

Αποτελεί τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για κατάγματα και οστεοπόρωση σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς.

Και το αλκοόλ;

Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί επίσης να επηρεάσει αρνητικά την οστική υγεία.

Παράλληλα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πτώσεων.

Άρα μπορεί να λειτουργήσει με δύο τρόπους:

μειωμένη υγεία οστών

και

μεγαλύτερη πιθανότητα τραυματισμού.

Ορισμένα φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν τα οστά

Ορισμένα φάρμακα, όταν χρησιμοποιούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο οστικής απώλειας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ορισμένα γλυκοκορτικοειδή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος πρέπει να διακόψει οποιοδήποτε φάρμακο.

Η διακοπή ή τροποποίηση θεραπείας πρέπει πάντα να γίνεται σε συνεργασία με τον θεράποντα γιατρό.

Πώς μετράται η οστική πυκνότητα;

Η πιο γνωστή εξέταση είναι η:

DXA ή DEXA scan — Dual-energy X-ray Absorptiometry.

Χρησιμοποιεί χαμηλή δόση ακτίνων Χ για τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας.

Συνήθως εξετάζονται περιοχές όπως:

το ισχίο

και

η σπονδυλική στήλη.

Η διαδικασία είναι γρήγορη και μη επεμβατική.

Τι είναι το T-score;

Ένα αποτέλεσμα DXA συχνά περιλαμβάνει το λεγόμενο T-score.

Αυτό συγκρίνει την οστική πυκνότητα του εξεταζόμενου με εκείνη ενός υγιούς νεαρού ενήλικα.

Ο γιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτή τη μέτρηση μαζί με:

ηλικία,

ιστορικό,

προηγούμενα κατάγματα,

φάρμακα,

άλλους παράγοντες κινδύνου,

για να αξιολογήσει τον συνολικό κίνδυνο.

Δεν πρέπει να ερμηνεύεται απομονωμένα χωρίς ιατρική αξιολόγηση.

Πότε πρέπει να γίνεται έλεγχος;

Οι συστάσεις διαφέρουν ανάλογα με:

ηλικία,

φύλο,

παράγοντες κινδύνου,

ιατρικό ιστορικό.

Δεν χρειάζεται κάθε νέος και υγιής άνθρωπος να κάνει συστηματικά μέτρηση οστικής πυκνότητας.

Σε μεγαλύτερες ηλικίες ή όταν υπάρχουν σημαντικοί παράγοντες κινδύνου, ο γιατρός μπορεί να συστήσει έλεγχο.

Γιατί η οστεοπόρωση συχνά ανακαλύπτεται αργά

Επειδή δεν πονά απαραίτητα.

Δεν αισθανόμαστε το οστό να γίνεται λιγότερο πυκνό.

Μπορεί κάποιος να συνεχίζει κανονικά τη ζωή του για χρόνια.

Και η πρώτη ένδειξη να είναι ένα κάταγμα μετά από μία σχετικά μικρή πτώση.

Αυτός είναι ο λόγος που χαρακτηρίζεται συχνά σιωπηλή νόσος.

Μπορούμε να ξαναχτίσουμε οστό σε οποιαδήποτε ηλικία;

Τα οστά παραμένουν μεταβολικά ενεργά σε όλη τη ζωή.

Ωστόσο η ικανότητα δημιουργίας οστικής μάζας δεν είναι ίδια σε όλες τις ηλικίες.

Το πιο ισχυρό «παράθυρο» για δημιουργία υψηλής κορυφαίας οστικής μάζας βρίσκεται νωρίς στη ζωή.

Αργότερα ο στόχος είναι συχνά:

να περιορίσουμε την απώλεια,

να διατηρήσουμε τη δύναμη,

και να μειώσουμε τον κίνδυνο κατάγματος.

Ποτέ όμως δεν είναι αργά για κίνηση

Ακόμη και όταν η ηλικία αυξάνεται, η φυσική δραστηριότητα εξακολουθεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη.

Μπορεί να βελτιώσει:

τη μυϊκή δύναμη,

τη λειτουργικότητα,

την ισορροπία,

την κινητικότητα.

Και αυτά από μόνα τους μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο σοβαρών τραυματισμών.

Ο ΠΟΥ τονίζει ότι η τακτική φυσική δραστηριότητα συμβάλλει στη λειτουργικότητα και στην πρόληψη προβλημάτων που σχετίζονται με την ηλικία.

Η μυϊκή δύναμη και η οστική υγεία δημιουργούν έναν θετικό κύκλο

Ισχυρότεροι μύες σημαίνουν:

καλύτερη ισορροπία,

μεγαλύτερη σταθερότητα,

δυνατότητα για περισσότερη δραστηριότητα.

Περισσότερη κατάλληλη δραστηριότητα σημαίνει:

περισσότερη φόρτιση των οστών.

Και ισχυρότερο μυοσκελετικό σύστημα σημαίνει:

μεγαλύτερη πιθανότητα να παραμείνουμε ανεξάρτητοι όσο μεγαλώνουμε.

Γι’ αυτό η υγιής γήρανση δεν αφορά μόνο:

καλή καρδιά,

καλές εξετάσεις αίματος,

φυσιολογική πίεση.

Αφορά και την ικανότητα να σηκώνεις, να περπατάς, να ισορροπείς και να κινείσαι με ασφάλεια.

Τι μπορούμε να κάνουμε στην καθημερινότητα

Η καλή οστική υγεία δεν δημιουργείται από μία μοναδική ενέργεια.

Χτίζεται από πολλές συνήθειες μαζί.

Μία ολοκληρωμένη προσέγγιση μπορεί να περιλαμβάνει:

• τακτική φυσική δραστηριότητα,
• προπόνηση δύναμης όταν είναι κατάλληλη,
• επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης,
• επαρκές ασβέστιο,
• επαρκή βιταμίνη D,
• αποφυγή καπνίσματος,
• περιορισμό υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ,
• πρόληψη πτώσεων.

Για ανθρώπους με γνωστή οστεοπόρωση ή άλλα προβλήματα υγείας, το πρόγραμμα άσκησης πρέπει να προσαρμόζεται με τη βοήθεια κατάλληλου επαγγελματία υγείας.

Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να μεγαλώσουμε

Ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα είναι ότι η πρόληψη ξεκινά νωρίτερα από όσο νομίζουμε.

Η περίοδος των 20, 30 και 40 ετών δεν είναι μόνο η εποχή που «δεν έχουμε ακόμη πρόβλημα».

Είναι μία περίοδος κατά την οποία μπορούμε να επενδύσουμε σε:

μυϊκή δύναμη,

οστική υγεία,

σωστή διατροφή,

κινητικότητα,

ισορροπία.

Όπως καταθέτουμε χρήματα σε έναν λογαριασμό για το μέλλον, έτσι μπορούμε να δημιουργούμε ένα μεγαλύτερο μυοσκελετικό απόθεμα για τις επόμενες δεκαετίες.

Η ζυγαριά δεν λέει όλη την ιστορία

Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει το ίδιο βάρος στα 35 και στα 65.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η σύσταση του σώματός του είναι ίδια.

Μπορεί να έχει:

λιγότερη μυϊκή μάζα,

περισσότερο λίπος,

χαμηλότερη οστική πυκνότητα,

λιγότερη δύναμη.

Γι’ αυτό η υγεία δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο με έναν αριθμό στη ζυγαριά.

Η πραγματική λειτουργικότητα έχει τεράστια σημασία.

Ο στόχος δεν είναι απλώς να ζήσουμε περισσότερο

Η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής είναι σημαντικό επίτευγμα.

Όμως υπάρχει και μία δεύτερη έννοια:

healthspan.

Δηλαδή πόσα από τα χρόνια ζωής μας μπορούμε να τα περάσουμε με καλή λειτουργικότητα και ανεξαρτησία.

Τα ισχυρά οστά και οι ισχυροί μύες βρίσκονται στο κέντρο αυτής της ιδέας.

Γιατί ένας άνθρωπος που μπορεί:

να περπατήσει,

να σηκωθεί,

να ανεβεί σκάλες,

να κουβαλήσει αντικείμενα,

να αποφύγει μία πτώση,

έχει πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα να διατηρήσει την αυτονομία του.

Τα οστά χρειάζονται προσοχή πριν αρχίσουν να “φωνάζουν”

Η καρδιά μπορεί να μας δώσει συμπτώματα.

Ένας τραυματισμένος μυς μπορεί να πονέσει.

Η οστεοπόρωση όμως μπορεί να εξελίσσεται αθόρυβα.

Γι’ αυτό η οστική υγεία είναι ένα από τα καλύτερα παραδείγματα της σημασίας της πρόληψης.

Δεν χρειάζεται να περιμένουμε ένα κάταγμα για να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε τον σκελετό μας.

Η άσκηση.

Η δύναμη.

Η σωστή διατροφή.

Η πρόληψη πτώσεων.

Και η κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου.

Όλα αποτελούν κομμάτια του ίδιου παζλ.

Και όσο μεγαλώνουμε, γίνεται όλο και πιο ξεκάθαρο ότι η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται μόνο στους μύες.

Βρίσκεται και στα οστά που τους στηρίζουν.

Τι είναι η οστική πυκνότητα;

Είναι μία μέτρηση της ποσότητας οστικού μεταλλικού περιεχομένου και χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της ισχύος των οστών και του κινδύνου οστεοπόρωσης.

Τι είναι η οστεοπόρωση;

Είναι νόσος κατά την οποία μειώνεται η οστική μάζα και διαταράσσεται η δομή των οστών, αυξάνοντας τον κίνδυνο καταγμάτων.

Πονάει η οστεοπόρωση;

Συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα μέχρι να εμφανιστεί κάταγμα, γι’ αυτό χαρακτηρίζεται «σιωπηλή νόσος».

Τα βάρη βοηθούν τα οστά;

Η κατάλληλη προπόνηση αντιστάσεων και οι δραστηριότητες φόρτισης μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό μέρος της διατήρησης της οστικής και μυϊκής υγείας.

Η οστεοπόρωση αφορά μόνο γυναίκες;

Όχι. Ο κίνδυνος είναι υψηλότερος στις γυναίκες, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση, αλλά η οστεοπόρωση εμφανίζεται και στους άνδρες.

Γιατί συνδέονται μυϊκή μάζα και οστική υγεία;

Οι μύες φορτίζουν μηχανικά τα οστά και παράλληλα συμβάλλουν στην ισορροπία και στην πρόληψη πτώσεων. Γι’ αυτό η διατήρηση δύναμης και οστικής μάζας είναι σημαντική για την υγιή γήρανση.

Πηγές

• World Health Organization – Fragility Fractures
• World Health Organization – Physical Activity and Sedentary Behaviour for Older People
• National Institute on Aging – Osteoporosis
• NIAMS – Osteoporosis
• NIAMS – Bone Health and Osteoporosis