Κληρονομιές: Νέα ψηφιακή πλατφόρμα θα δείχνει περιουσία και χρέη πριν από την αποδοχή

Μία σημαντική μεταρρύθμιση στον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες ενημερώνονται για μία κληρονομιά προωθεί το υπουργείο Δικαιοσύνης.

Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία Κεντρικής Ψηφιακής Πλατφόρμας Κληρονομιάς, ώστε ένας πιστοποιημένος κληρονόμος να μπορεί να ζητά συγκεντρωμένη εικόνα τόσο της περιουσίας που αφήνει ένας αποβιώσας όσο και των υποχρεώσεων ή χρεών που τη συνοδεύουν.

Στόχος είναι να περιοριστούν οι περιπτώσεις στις οποίες κάποιος καλείται να αποφασίσει για αποδοχή ή αποποίηση χωρίς να γνωρίζει το πραγματικό οικονομικό ισοζύγιο της κληρονομιάς.

Το πρόβλημα της «τυφλής» αποδοχής

Μία κληρονομιά δεν αποτελείται μόνο από:

• ακίνητα,
• καταθέσεις,
• οχήματα,
• μετοχές,
• άλλα περιουσιακά στοιχεία.

Μπορεί παράλληλα να περιλαμβάνει:

• τραπεζικά δάνεια,
• οφειλές προς Δημόσιο,
• ασφαλιστικές υποχρεώσεις,
• άλλες οικονομικές εκκρεμότητες.

Το πρόβλημα είναι ότι ο κληρονόμος δεν έχει πάντοτε από την αρχή ενιαία εικόνα όλων αυτών.

Το νέο σύστημα επιχειρεί ακριβώς να μειώσει αυτή την αβεβαιότητα.

Τι θα κάνει η πλατφόρμα

Με βάση το σχέδιο που παρουσιάστηκε, ο πιστοποιημένος κληρονόμος θα μπορεί να υποβάλλει μία αίτηση και να αντλεί συγκεντρωμένες πληροφορίες από διαφορετικές δημόσιες και οικονομικές πηγές.

Η φιλοσοφία είναι να δημιουργείται μία συνολικότερη εικόνα του:

ενεργητικού, δηλαδή όσων έχουν οικονομική αξία,

και του

παθητικού, δηλαδή των χρεών και υποχρεώσεων.

Έτσι ο πολίτης θα μπορεί να πάρει περισσότερο ενημερωμένη απόφαση για το πώς θα κινηθεί.

Δεν λειτουργεί ακόμη ως πλήρες νέο σύστημα

Εδώ χρειάζεται σαφής διάκριση.

Η πλατφόρμα περιγράφεται στο πλαίσιο νέου νομοθετικού σχεδιασμού.

Δεν σημαίνει ότι σήμερα οποιοσδήποτε κληρονόμος μπορεί ήδη να εισέλθει σε μία εφαρμογή και να βρει αυτόματα όλα τα περιουσιακά στοιχεία και όλα τα χρέη.

Το υπουργείο έχει συγκροτήσει ομάδα εργασίας η οποία επεξεργάζεται το νέο πλαίσιο.

Ποιοι συμμετέχουν στην ομάδα εργασίας

Στην ομάδα συμμετέχουν νομικοί, δικαστικοί λειτουργοί και υπηρεσιακά στελέχη.

Πρόεδρος είναι ο καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ Γεώργιος Λέκκας.

Η ομάδα εξετάζει τόσο τη λειτουργία της πλατφόρμας όσο και τις ευρύτερες αλλαγές που απαιτούνται στο κληρονομικό δίκαιο και στις σχετικές διοικητικές διαδικασίες.

Πώς θα προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα

Η πλατφόρμα θα χειρίζεται εξαιρετικά ευαίσθητα στοιχεία.

Για παράδειγμα:

• τραπεζικά δεδομένα,
• φορολογικές οφειλές,
• ιδιοκτησία ακινήτων,
• οικονομικές συμβάσεις.

Για τον λόγο αυτό προβλέπεται πρόσβαση μόνο σε πιστοποιημένους δικαιούχους και ειδικά πρωτόκολλα ασφάλειας και συμμόρφωσης με τον GDPR.

Γιατί η αλλαγή είναι σημαντική

Η αποδοχή κληρονομιάς μπορεί να δημιουργήσει σοβαρές οικονομικές συνέπειες.

Ένας άνθρωπος μπορεί να πιστεύει ότι κληρονομεί ένα ακίνητο σημαντικής αξίας αλλά να υπάρχουν χρέη που μειώνουν ή ακόμη και υπερβαίνουν το συνολικό όφελος.

Η δυνατότητα να γνωρίζει την εικόνα πριν λάβει οριστική απόφαση μειώνει τον κίνδυνο δυσάρεστων εκπλήξεων.

Τι σχέση έχει με την αποποίηση

Η νέα πληροφόρηση μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντική για την επιλογή μεταξύ:

• αποδοχής,
• αποποίησης,
• ή άλλης νόμιμης διαδικασίας προστασίας του κληρονόμου.

Οι προθεσμίες και οι νομικές συνέπειες εξαρτώνται από την κάθε περίπτωση, επομένως η πλατφόρμα δεν θα αντικαθιστά την ανάγκη για συμβολαιογράφο ή δικηγόρο όταν η υπόθεση είναι σύνθετη.

Δεν πρέπει να συγχέεται με το e-diadoxi

Παράλληλα έχει ήδη θεσπιστεί το e-diadoxi, μία διαφορετική ψηφιακή υποδομή που αφορά κυρίως σχολάζουσες κληρονομίες και τη διαχείρισή τους από το Δημόσιο. Το σχετικό θεσμικό πλαίσιο προβλέπεται στον ν. 5259/2025.

Η νέα πλατφόρμα ενημέρωσης κληρονόμων που περιγράφεται τώρα έχει διαφορετική στόχευση: να βοηθά ιδιώτες να γνωρίζουν τι ακριβώς περιλαμβάνει μία κληρονομιά.

Τι θα αλλάξει στην πράξη

Αν το σχέδιο εφαρμοστεί όπως παρουσιάζεται, ο πολίτης δεν θα χρειάζεται να συγκεντρώνει μόνος του στοιχεία από πολλές διαφορετικές υπηρεσίες.

Αντί να ψάχνει ξεχωριστά:

• φορολογική εικόνα,
• ακίνητη περιουσία,
• πιθανές οφειλές,
• οικονομικές εκκρεμότητες,

θα μπορεί να ζητά ενιαία πληροφόρηση.

Το μεγαλύτερο όφελος: λιγότερη αβεβαιότητα

Η πιο σημαντική αλλαγή δεν είναι απλώς ψηφιακή.

Είναι η δυνατότητα να λαμβάνεται μία σοβαρή οικονομική και νομική απόφαση έχοντας περισσότερα στοιχεία.

Αυτό είναι κρίσιμο ειδικά σε περιπτώσεις όπου δεν υπήρχε στενή επαφή με τον αποβιώσαντα και ο κληρονόμος δεν γνωρίζει την πραγματική οικονομική του κατάσταση.