Σπύρος Κουλκουδίνας: «Αν δεν αντέχεις 10 ευρώ για βενζίνη, χρησιμοποιείς ΜΜΜ» – Τι είπε και τι απάντησε μετά τις αντιδράσεις

Έντονη πολιτική αντιπαράθεση προκάλεσαν οι δηλώσεις του βουλευτή Πιερίας της Νέας Δημοκρατίας Σπύρου Κουλκουδίνα σχετικά με το αυξημένο κόστος των καυσίμων και τη δυνατότητα των πολιτών να περιορίσουν τις μετακινήσεις με ΙΧ όταν η καθημερινή δαπάνη γίνεται δυσβάσταχτη.

Ο βουλευτής υποστήριξε ότι η ελληνική οικονομία δείχνει, κατά τη δική του εκτίμηση, αντοχή απέναντι στις υψηλές τιμές καυσίμων, επικαλούμενος το γεγονός ότι η κίνηση στους δρόμους δεν έχει μειωθεί σημαντικά.

Στο πλαίσιο αυτής της επιχειρηματολογίας ανέφερε ότι όταν κάποιος δεν μπορεί να αντέξει περίπου 10 ευρώ ημερησίως για βενζίνη για τη μετάβαση και επιστροφή από την εργασία, μπορεί να επιλέξει μέσα μαζικής μεταφοράς.

Η φράση που έγινε viral

Η συγκεκριμένη αναφορά απομονώθηκε γρήγορα από την ευρύτερη τοποθέτηση και προκάλεσε έντονες αντιδράσεις.

Ο λόγος είναι προφανής:

για μεγάλο αριθμό πολιτών το κόστος μετακίνησης αποτελεί βασικό μέρος του μηνιαίου προϋπολογισμού.

Τι ακριβώς επιχειρούσε να υποστηρίξει

Ο Κουλκουδίνας συνέδεσε την κυκλοφορία στους δρόμους με την αγοραστική αντοχή της κοινωνίας.

Σύμφωνα με το σκεπτικό του:

αν η αύξηση των καυσίμων είχε γίνει εντελώς μη διαχειρίσιμη, θα έπρεπε να έχει μειωθεί αισθητά η χρήση ΙΧ και να έχει αυξηθεί αντίστοιχα η χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών.

Αυτό είναι μία πολιτική ερμηνεία και όχι πλήρης οικονομική ανάλυση.

Γιατί η κίνηση στους δρόμους δεν αρκεί ως δείκτης οικονομικής άνεσης

Η χρήση αυτοκινήτου δεν είναι πάντα προαιρετική.

Για πολλούς εργαζομένους:

• δεν υπάρχει επαρκές δίκτυο ΜΜΜ,
• η εργασία βρίσκεται μακριά από τον τόπο κατοικίας,
• υπάρχουν νυχτερινές βάρδιες,
• απαιτείται μεταφορά εργαλείων,
• υπάρχουν οικογενειακές υποχρεώσεις.

Άρα το γεγονός ότι κάποιος συνεχίζει να οδηγεί δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν πιέζεται οικονομικά.

Το παράδειγμα των 10 ευρώ

Αν κάποιος χρειάζεται 10 ευρώ τη μέρα για βενζίνη και εργάζεται 22 ημέρες τον μήνα, το κόστος φτάνει περίπου τα 220 ευρώ μηνιαίως μόνο για τις βασικές επαγγελματικές μετακινήσεις.

Δεν περιλαμβάνει:

• διόδια,
• parking,
• service,
• ασφάλιση,
• τέλη,
• ελαστικά.

Αυτό εξηγεί γιατί η συγκεκριμένη φράση προκάλεσε ισχυρή κοινωνική αντίδραση.

Η απάντηση Κουλκουδίνα

Μετά τον θόρυβο που δημιουργήθηκε, ο βουλευτής εξέδωσε γραπτή δήλωση.

Υποστήριξε ότι υπήρξε «συνειδητή προσπάθεια διαστρέβλωσης» της τοποθέτησής του και ότι ορισμένα μέσα παρουσίασαν μία φράση αποκομμένη από τη συνολική συζήτηση.

Τι λέει ότι παραλείφθηκε

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι στην πλήρη τοποθέτησή του αναφέρθηκε:

• στην εκτόξευση των διεθνών τιμών,
• στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης,
• στα δημοσιονομικά όρια,
• σε πιθανές ευρωπαϊκές λύσεις.

Συνεπώς θεωρεί ότι η εικόνα πως απλώς είπε στους πολίτες «πάρτε λεωφορείο» είναι ελλιπής.

Η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ

Το ΠΑΣΟΚ ζήτησε από την κυβέρνηση να αποδοκιμάσει τη δήλωση.

Ο εκπρόσωπος Τύπου Κώστας Τσουκαλάς κατηγόρησε τον βουλευτή και συνολικά την κυβέρνηση για αλαζονική στάση απέναντι στις οικονομικές δυσκολίες των πολιτών.

Αυτή αποτελεί πολιτική θέση της αντιπολίτευσης.

Η πραγματική συζήτηση πίσω από την ατάκα

Το βασικό θέμα είναι ευρύτερο:

πώς πρέπει να αντιδρά το κράτος όταν οι διεθνείς τιμές καυσίμων αυξάνονται έντονα;

Υπάρχουν διαφορετικές επιλογές:

• μείωση φόρων,
• επιδότηση,
• στοχευμένη στήριξη,
• ενίσχυση ΜΜΜ,
• καμία παρέμβαση.

Καθεμία έχει διαφορετικό δημοσιονομικό κόστος.

Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης

Μεγάλο μέρος της τελικής τιμής καυσίμου αποτελείται από φορολογία.

Η μείωση του ΕΦΚ είναι συχνό αίτημα σε περιόδους ενεργειακής κρίσης.

Η κυβέρνηση συνήθως απαντά ότι μία μόνιμη μεγάλη μείωση δημιουργεί σημαντικό δημοσιονομικό κενό.

Η διαφορά βενζίνης και diesel

Σε διαφορετικές κυβερνητικές παρεμβάσεις έχει προτιμηθεί η στήριξη diesel επειδή συνδέεται άμεσα με:

• φορτηγά,
• logistics,
• εμπορευματικές μεταφορές.

Το σκεπτικό είναι ότι μειώνοντας το κόστος μεταφοράς περιορίζεται η μετάδοση των αυξήσεων σε ολόκληρη την αγορά.

Η βενζίνη όμως επηρεάζει άμεσα πολύ περισσότερα νοικοκυριά.

Το πρόβλημα των ΜΜΜ εκτός μεγάλων πόλεων

Η συμβουλή «πάρε ΜΜΜ» έχει εντελώς διαφορετική πρακτική αξία στο κέντρο της Αθήνας και σε μία μικρή επαρχιακή περιοχή.

Σε πολλές περιοχές της χώρας:

• η συχνότητα λεωφορείων είναι περιορισμένη,
• δεν υπάρχει μετρό,
• δεν υπάρχει προαστιακός,
• οι μετακινήσεις απαιτούν ΙΧ.

Η κοινωνική διάσταση

Τα καύσιμα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα αγαθού με χαμηλή βραχυπρόθεσμη ελαστικότητα ζήτησης.

Αν ένας εργαζόμενος πρέπει να μετακινηθεί, δεν μπορεί από τη μία ημέρα στην άλλη να σταματήσει.

Έτσι μία αύξηση τιμής συχνά απορροφάται με περικοπή άλλων δαπανών.

Γιατί οι πολιτικές ατάκες αποκτούν τόσο μεγάλη ένταση

Όταν οι πολίτες βιώνουν ακρίβεια, οι δηλώσεις γύρω από το καθημερινό κόστος αποκτούν μεγαλύτερο συμβολισμό από το κυριολεκτικό τους περιεχόμενο.

Η ίδια πρόταση μπορεί να εκληφθεί:

• από τον ομιλητή ως πρακτικό παράδειγμα,
• από τον πολίτη ως υποτίμηση της οικονομικής πίεσης.

Δεν μπορούμε να κρίνουμε την οικονομία μόνο από την κίνηση

Η κατάσταση της οικονομίας αξιολογείται από πολύ περισσότερους δείκτες:

• πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα,
• μισθούς,
• πληθωρισμό,
• κατανάλωση,
• ανεργία,
• αποταμιεύσεις,
• χρέος νοικοκυριών.

Η κυκλοφοριακή συμφόρηση δεν αποτελεί μόνη της επαρκή μέτρηση.

Ούτε όμως η φράση αποτυπώνει ολόκληρη τη θέση

Από την άλλη πλευρά, η κριτική πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη ολόκληρη τη συζήτηση και όχι μόνο έναν viral τίτλο.

Ο ίδιος ο Κουλκουδίνας υποστηρίζει ότι αυτό ακριβώς συνέβη.

Πολιτική σύγκρουση για την ακρίβεια

Το ΠΑΣΟΚ συνέδεσε το περιστατικό με συνολικότερη κριτική προς την κυβέρνηση για:

• καύσιμα,
• κόστος θέρμανσης,
• συμπεριφορά κυβερνητικών στελεχών.

Η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση διαφωνούν τόσο για την αποτελεσματικότητα των μέτρων όσο και για το ποιος ευθύνεται για τη συνεχιζόμενη πίεση.

Τι είπε – τι δεν είπε

Είπε ότι αν ένας πολίτης δεν μπορεί να αντέξει συγκεκριμένο καθημερινό κόστος βενζίνης, μπορεί να επιλέξει ΜΜΜ.

Δεν είπε ότι όλοι οι πολίτες διαθέτουν εύκολη πρόσβαση σε ΜΜΜ.

Δεν είπε ότι οι υψηλές τιμές δεν αποτελούν πρόβλημα.

Μετά τις αντιδράσεις υποστήριξε ότι τα λόγια του διαστρεβλώθηκαν.