Στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης έχει επιστρέψει ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στα καύσιμα, καθώς η άνοδος του ενεργειακού κόστους εντείνει την πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η κυβερνητική θέση, όπως διατυπώθηκε από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη, δεν είναι ακριβώς ένα απόλυτο «όχι σε οποιαδήποτε μείωση του ΕΦΚ».
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να προχωρήσει τώρα σε μία πρόσθετη έκτακτη μείωση χωρίς δημοσιονομική εξαίρεση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επειδή —σύμφωνα με την κυβερνητική επιχειρηματολογία— έχει φτάσει στα όρια που επιτρέπουν οι οροφές δαπανών.
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης αμφισβητούν αυτή την προσέγγιση και ζητούν άμεση μείωση του φόρου ή άλλες μεγαλύτερες παρεμβάσεις στην τελική τιμή των καυσίμων.
Τι λέει συγκεκριμένα η κυβέρνηση
Ο Παύλος Μαρινάκης υποστήριξε ότι για μία νέα έκτακτη μείωση του ΕΦΚ θα πρέπει να υπάρξει ευρωπαϊκή δυνατότητα ώστε η σχετική δημοσιονομική δαπάνη να μη συνυπολογιστεί κανονικά στις εθνικές οροφές δαπανών.
Με απλά λόγια:
η κυβέρνηση ζητά μία μορφή εξαίρεσης ή «ρήτρας διαφυγής» για την ενεργειακή κρίση.
«Πρέπει να δοθεί άδεια στην Ευρώπη»
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ανέφερε ότι μια τέτοια δυνατότητα δεν θα έπρεπε να αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα, αλλά να δοθεί συνολικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο για έκτακτες παρεμβάσεις στο ενεργειακό κόστος.
Τι ΔΕΝ λέει η κυβέρνηση
Υπάρχει μια σημαντική διαφορά μεταξύ δύο φράσεων:
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγορεύει να μειωθεί ο ΕΦΚ»
και
«Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι χρειάζεται δημοσιονομική εξαίρεση για να χρηματοδοτήσει μια έκτακτη μείωση χωρίς να παραβιάσει τις οροφές δαπανών».
Η δεύτερη είναι πιο κοντά στη σημερινή κυβερνητική θέση.
Γιατί το θέμα προκάλεσε πολιτική σύγκρουση
Η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση είχε στο παρελθόν επικαλεστεί ευρωπαϊκούς περιορισμούς με τρόπο που, κατά την άποψή της, δημιουργούσε την εντύπωση ότι η μείωση ήταν νομικά αδύνατη.
Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε τροπολογία για μείωση του ΕΦΚ στα κατώτατα ευρωπαϊκά όρια και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί τον δημοσιονομικό περιορισμό ως δικαιολογία. Αυτή είναι η θέση του κόμματος και όχι ουδέτερο συμπέρασμα.
Η κυβέρνηση απαντά ότι το πρόβλημα είναι το δημοσιονομικό κόστος
Ο Μαρινάκης έχει επισημάνει ότι το Δημόσιο εισπράττει περίπου 4 δισ. ευρώ από τον ΕΦΚ, χρησιμοποιώντας το μέγεθος αυτό για να εξηγήσει γιατί μία γενικευμένη μείωση έχει μεγάλο δημοσιονομικό κόστος.
Τι είναι ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης
Ο ΕΦΚ είναι σταθερός φόρος που επιβάλλεται ανά μονάδα προϊόντος.
Στα καύσιμα επιβάλλεται ανά λίτρο και αποτελεί ένα από τα βασικά φορολογικά στοιχεία της λιανικής τιμής.
Δεν είναι το ίδιο με τον ΦΠΑ
Στην τελική τιμή καυσίμου συνυπάρχουν:
- βασική αξία προϊόντος,
- ΕΦΚ,
- άλλες επιβαρύνσεις,
- ΦΠΑ.
Ο ΦΠΑ είναι ποσοστιαίος φόρος.
Ο ΕΦΚ είναι διαφορετικό φορολογικό εργαλείο.
Αν μειωθεί ο ΕΦΚ, πόσο πέφτει η βενζίνη;
Η απάντηση εξαρτάται από το μέγεθος της μείωσης.
Ένα υποθετικό σενάριο μείωσης κατά 14 λεπτά ανά λίτρο θα επηρέαζε άμεσα το φορολογικό σκέλος της τιμής, αλλά η τελική μεταβολή στην αντλία εξαρτάται και από τον ΦΠΑ και τη διαμόρφωση της αγοράς.
Γιατί μια γενική μείωση είναι ακριβή για το Δημόσιο
Η βενζίνη και το diesel καταναλώνονται σε πολύ μεγάλους όγκους.
Προτεινόμενα
Πολιτική
Νέα Δημοκρατία για Παύλο Μπακογιάννη: 37 χρόνια από τη δολοφονία – «Τα δημοκρατικά ιδεώδη οδηγούν σε καλύτερο μέλλον»
Πολιτική
Πλεύρης – Θεοδωρικάκος – Πολάκης: «Όχι» στην άρση για τους δύο υπουργούς, «ναι» για Πολάκη – Τι αποφάσισε η Επιτροπή
Ακόμη και λίγα λεπτά λιγότερου φόρου ανά λίτρο, πολλαπλασιαζόμενα επί δισεκατομμύρια λίτρα, δημιουργούν σημαντική απώλεια εσόδων.
Το επιχείρημα υπέρ της μείωσης
Οι υποστηρικτές της μείωσης επισημαίνουν ότι φθηνότερα καύσιμα μπορούν να μειώσουν άμεσα:
- κόστος μετακίνησης,
- μεταφορικό κόστος επιχειρήσεων,
- κόστος διανομών.
Και πιθανώς να περιορίσουν μέρος των πληθωριστικών πιέσεων.
Το επιχείρημα κατά της οριζόντιας μείωσης
Από την άλλη πλευρά, μια οριζόντια μείωση ωφελεί όλους όσοι αγοράζουν καύσιμα ανεξάρτητα από εισόδημα.
Έτσι ένα μεγάλο μέρος του δημοσιονομικού κόστους πηγαίνει και σε καταναλωτές που ενδεχομένως δεν έχουν ανάγκη οικονομικής στήριξης.
Στοχευμένη βοήθεια ή φθηνότερη αντλία;
Αυτό είναι η βασική οικονομική επιλογή.
Η μία προσέγγιση λέει:
ρίξτε την τιμή για όλους.
Η άλλη:
κρατήστε τον φόρο και δώστε στοχευμένη ενίσχυση σε όσους πλήττονται περισσότερο.
Κάθε μοντέλο έχει διαφορετικές επιπτώσεις.
Η κυβέρνηση έχει χρησιμοποιήσει στοχευμένες παρεμβάσεις στο παρελθόν
Σε προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις εφαρμόστηκαν εργαλεία όπως:
- Fuel Pass,
- επιδότηση πετρελαίου θέρμανσης,
- άλλες προσωρινές ενισχύσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι θα επαναληφθεί ακριβώς το ίδιο μοντέλο τώρα.
Το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο
Οι νέοι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες περιορίζουν τον ρυθμό αύξησης των καθαρών δαπανών.
Η κυβερνητική θέση είναι ότι μια μεγάλη νέα παρέμβαση πρέπει να βγει εκτός αυτής της μέτρησης για να είναι δημοσιονομικά διαχειρίσιμη.
Η αντιπολίτευση αμφισβητεί αυτή την αναγκαιότητα
ΣΥΡΙΖΑ και άλλα κόμματα ζητούν μεγαλύτερη άμεση παρέμβαση και θεωρούν ότι υπάρχει δυνατότητα διαφορετικών δημοσιονομικών προτεραιοτήτων.
Πρόκειται για πολιτική και οικονομική διαφωνία.
Δεν έχει ανακοινωθεί σήμερα οριζόντια μείωση ΕΦΚ
Αυτό είναι το βασικό πρακτικό συμπέρασμα.
Μέχρι τις 26 Σεπτεμβρίου:
δεν υπάρχει σε ισχύ νέα γενική μείωση ΕΦΚ στα καύσιμα.
Η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο υπό προϋποθέσεις
Η θέση δεν είναι ότι το μέτρο αποκλείεται για πάντα.
Η κυβέρνηση δηλώνει ότι θέλει ευρωπαϊκή δημοσιονομική ευελιξία για να προχωρήσει σε τέτοια έκτακτη παρέμβαση.
Τι μπορεί να γίνει με το πετρέλαιο θέρμανσης
Παράλληλα εξετάζονται τρόποι στήριξης ενόψει της χειμερινής περιόδου.
Οι παρεμβάσεις μπορεί να αφορούν διαφορετικά εργαλεία από μία γενική μείωση του ΕΦΚ.
Γιατί το πετρέλαιο θέρμανσης αντιμετωπίζεται διαφορετικά
Η θέρμανση αφορά βασική ανάγκη και είναι πιο εύκολο να συνδεθεί με:
- εισόδημα,
- οικογενειακή κατάσταση,
- περιοχή κατοικίας.
Άρα μπορεί να εφαρμοστεί στοχευμένη επιδότηση.
Η τελική τιμή εξαρτάται και από το πετρέλαιο διεθνώς
Ακόμη και αν αλλάξει ο φόρος, η λιανική τιμή επηρεάζεται από:
- διεθνή τιμή αργού,
- ισοτιμία ευρώ/δολαρίου,
- περιθώρια διύλισης,
- μεταφορικά.
Δεν υπάρχει εγγύηση ότι η διεθνής τιμή θα μείνει σταθερή
Γι’ αυτό μια φορολογική παρέμβαση μπορεί να αντισταθμιστεί εν μέρει αν ταυτόχρονα αυξηθεί απότομα η διεθνής αγορά.
Τι πρέπει να κρατήσουμε
Η συζήτηση σήμερα δεν είναι:
«επιτρέπεται ή απαγορεύεται νομικά η μείωση;»
Είναι κυρίως:
«υπάρχει δημοσιονομικός χώρος και με ποιον τρόπο πρέπει να χρησιμοποιηθεί;»
