Παύλος Μαρινάκης: «Εφικτός στόχος η αυτοδυναμία» – Τι είπε για Τουρκία, Κυπριακό και την ομιλία Μητσοτάκη στον ΟΗΕ

Η εξωτερική πολιτική, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, το Κυπριακό αλλά και ο εκλογικός στόχος της Νέας Δημοκρατίας βρέθηκαν στο επίκεντρο της νέας τοποθέτησης του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη, ο οποίος σχολίασε την παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και παράλληλα αναφέρθηκε στο πολιτικό σκηνικό στο εσωτερικό της χώρας.

Μιλώντας στην ΕΡΤ, ο Παύλος Μαρινάκης υποστήριξε ότι η Ελλάδα «εκπέμπει αυτοπεποίθηση» επί των ημερών της κυβέρνησης Μητσοτάκη, συνδέοντας τη συγκεκριμένη εκτίμηση με την ενίσχυση της χώρας, την επίκληση του διεθνούς δικαίου και τις επιλογές της Αθήνας στην εξωτερική πολιτική. Πρόκειται για πολιτική αξιολόγηση του κυβερνητικού εκπροσώπου και όχι για ουδέτερο, μετρήσιμο συμπέρασμα.

Παράλληλα χαρακτήρισε την αυτοδυναμία της Νέας Δημοκρατίας «εφικτό στόχο», χωρίς να παρουσιάζει το συγκεκριμένο ενδεχόμενο ως βέβαιο αποτέλεσμα των επόμενων εκλογών. Η διάκριση είναι σημαντική: μία κυβέρνηση μπορεί να θέτει έναν εκλογικό στόχο, αλλά η πραγματική έκβαση καθορίζεται από την ψήφο των πολιτών και δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη εκ των προτέρων.

Η αναφορά στην «αυτοπεποίθηση» της Ελλάδας

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος συνέδεσε την τοποθέτησή του άμεσα με την ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στην 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

Κατά τον Μαρινάκη, ο πρωθυπουργός αξιοποίησε το διεθνές βήμα για να παρουσιάσει την Ελλάδα ως κράτος που επιδιώκει σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, υπερασπίζεται το διεθνές δίκαιο και παράλληλα προβάλλει τις ελληνικές θέσεις χωρίς, όπως είπε, να επιδιώκει «ένταση για την ένταση».

Η κυβερνητική αυτή γραμμή επιχειρεί να συνδυάσει δύο στοιχεία που κατά καιρούς μοιάζουν δύσκολο να συνυπάρξουν:

τη διατήρηση ανοιχτού διαλόγου με την Τουρκία και, ταυτόχρονα, τη σαφή προβολή των ελληνικών θέσεων στα ζητήματα κυριαρχίας, θαλάσσιων ζωνών και ασφάλειας.

Το μήνυμα Μητσοτάκη προς την Τουρκία

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε από το βήμα του ΟΗΕ τη γνωστή ελληνική θέση ότι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών αποτελεί τη βασική διαφορά Ελλάδας και Τουρκίας που θα μπορούσε να διευθετηθεί στη βάση του διεθνούς δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας.

Αντίστοιχη θέση είχε διατυπώσει και σε προηγούμενες δημόσιες παρεμβάσεις του, όπου είχε υποστηρίξει ότι η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας είναι η διαφορά που μπορεί να οδηγηθεί σε διεθνή δικαιοδοσία εφόσον υπάρξει η απαραίτητη συμφωνία.

Ο Παύλος Μαρινάκης επέμεινε σε αυτή τη γραμμή, δηλώνοντας ότι ο πρωθυπουργός «δεν έκρυψε τα λόγια του».

Το casus belli παραμένει βασικό σημείο αντιπαράθεσης

Σημαντική θέση στην κυβερνητική τοποθέτηση είχε και το τουρκικό casus belli.

Πρόκειται για την απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995, σύμφωνα με την οποία πιθανή επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο στα 12 ναυτικά μίλια θα μπορούσε να θεωρηθεί αιτία πολέμου.

Η Αθήνα ζητά την άρση του εδώ και χρόνια, υποστηρίζοντας ότι μία τέτοια απειλή δεν συνάδει με σχέσεις καλής γειτονίας ούτε με τις αρχές του διεθνούς δικαίου.

Ο Μαρινάκης ανέφερε ότι η άρση του casus belli έχει τεθεί και στο πλαίσιο της συζήτησης για πιθανή συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE.

Τι είναι το SAFE και γιατί συνδέεται με την Τουρκία

Το SAFE αποτελεί ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο για την ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής και των κοινών αμυντικών προμηθειών.

Η συζήτηση για συμμετοχή τρίτων χωρών έχει αποκτήσει πολιτική σημασία, ιδιαίτερα στην περίπτωση της Τουρκίας.

Η ελληνική κυβέρνηση έχει διατυπώσει τη θέση ότι η συμμετοχή μίας χώρας που διατηρεί απειλή πολέμου κατά κράτους-μέλους της ΕΕ δημιουργεί προφανή πολιτική αντίφαση.

Ο Μαρινάκης χρησιμοποίησε αυτό το παράδειγμα για να υποστηρίξει ότι η Ελλάδα δεν περιορίζεται σε λεκτικές διαμαρτυρίες αλλά επιχειρεί να συνδέσει συγκεκριμένες ευρωπαϊκές αποφάσεις με ζητήματα εθνικής ασφάλειας.

Το Κυπριακό στο βήμα των Ηνωμένων Εθνών

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο Κυπριακό.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος χαρακτήρισε την κατάσταση μία από τις μεγαλύτερες ανοιχτές εκκρεμότητες της περιοχής και αναφέρθηκε στα 52 χρόνια από την τουρκική εισβολή του 1974 και τη συνεχιζόμενη κατοχή τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η ελληνική και η κυπριακή κυβέρνηση υποστηρίζουν λύση στο πλαίσιο των αποφάσεων του ΟΗΕ, ενώ η Άγκυρα τα τελευταία χρόνια προβάλλει ως θέση τη λύση δύο κρατών.

Η διαφορά αυτή παραμένει θεμελιώδης και δεν έχει γεφυρωθεί.

Γιατί το Κυπριακό παραμένει κεντρικό στις ελληνοτουρκικές σχέσεις

Παρότι η Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί ανεξάρτητο κράτος, η εξέλιξη του Κυπριακού επηρεάζει άμεσα τη σχέση Αθήνας–Άγκυρας.

Η Ελλάδα είναι εγγυήτρια δύναμη και έχει ιστορική και θεσμική εμπλοκή στο ζήτημα.

Επιπλέον, οι διαφωνίες στην Ανατολική Μεσόγειο για θαλάσσιες ζώνες, ενεργειακά έργα και περιφερειακή ασφάλεια συχνά συνδέονται με το Κυπριακό.

«Δεν θέλουμε ένταση για την ένταση»

Ένα ενδιαφέρον σημείο της δήλωσης Μαρινάκη είναι ότι επιχείρησε να παρουσιάσει την κυβερνητική στρατηγική ως συνδυασμό αποφασιστικότητας και αποκλιμάκωσης.

Όπως είπε, η ελληνική πλευρά επαναλαμβάνει τις θέσεις της «με έναν τόνο ο οποίος δεν έχει ως σκοπό να υπάρχει ένταση για την ένταση».

Η φράση αντανακλά την κυβερνητική επιδίωξη να διατηρούνται ανοιχτοί διπλωματικοί δίαυλοι, χωρίς αυτό να σημαίνει υποχώρηση σε ζητήματα που η Αθήνα θεωρεί κρίσιμα.

Η περίοδος νέων εντάσεων

Η τοποθέτηση έρχεται σε περίοδο κατά την οποία έχουν επανέλθει εντάσεις γύρω από ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου, αμυντικές υποδομές και έργα διασύνδεσης.

Η Τουρκία έχει εκφράσει αντιρρήσεις για ενεργειακά και στρατηγικά projects που συνδέουν Ελλάδα και Κύπρο, ενώ η Αθήνα επιμένει ότι δρα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.

Αυτό εξηγεί γιατί τόσο ο Μητσοτάκης όσο και ο Μαρινάκης επανέφεραν το διεθνές δίκαιο ως βασικό άξονα του ελληνικού επιχειρήματος.

Από την εξωτερική πολιτική στην αυτοδυναμία

Το δεύτερο μεγάλο σκέλος της συνέντευξης αφορούσε το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.

Ο Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι η αυτοδυναμία είναι ένας «εφικτός στόχος».

Δεν είπε ότι θεωρεί δεδομένο πως η Νέα Δημοκρατία θα την εξασφαλίσει.

Η διαφορά είναι ουσιώδης, καθώς η αυτοδυναμία εξαρτάται από:

• το ποσοστό του πρώτου κόμματος,
• την κατανομή των υπόλοιπων ψήφων,
• το πόσα κόμματα θα περάσουν το εκλογικό όριο,
• την εφαρμογή του εκλογικού συστήματος.

Γιατί η αυτοδυναμία αποτελεί δύσκολο στόχο

Η αυτοδυναμία δεν συνδέεται με ένα μοναδικό σταθερό ποσοστό.

Το απαιτούμενο ποσοστό μεταβάλλεται ανάλογα με τη συνολική κατανομή των ψήφων.

Επομένως η πολιτική συζήτηση για το αν μπορεί να επιτευχθεί δεν μπορεί να μετατραπεί σε αξιόπιστη πρόβλεψη τόσο πριν από τις εκλογές.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος την παρουσιάζει ως επιδίωξη της ΝΔ και όχι ως βεβαιότητα.

Η σημασία της σταθερής κυβέρνησης στην κυβερνητική επιχειρηματολογία

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει επανειλημμένα συνδέσει την αυτοδυναμία με το επιχείρημα της πολιτικής σταθερότητας.

Η αντίθετη θέση που εκφράζεται από κόμματα της αντιπολίτευσης είναι ότι οι κυβερνήσεις συνεργασίας αποτελούν κανονικό μέρος της ευρωπαϊκής δημοκρατικής πρακτικής.

Πρόκειται για διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις και όχι για αντικειμενικά αποδεδειγμένο «καλύτερο» μοντέλο.

Οι δημοσκοπήσεις δεν αποτελούν εκλογικό αποτέλεσμα

Στην πολιτική συζήτηση γίνεται συχνά επίκληση δημοσκοπήσεων.

Για παράδειγμα, μέτρηση της Interview στις αρχές Σεπτεμβρίου έδινε στη ΝΔ 26,3% στην πρόθεση ψήφου, με διαφορετικές επιδόσεις για τα υπόλοιπα κόμματα.

Τέτοιες μετρήσεις αποτυπώνουν μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή, με συγκεκριμένο δείγμα και μεθοδολογία.

Δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ως βεβαιότητα για το αποτέλεσμα μιας μελλοντικής κάλπης.

Η στρατηγική Μαρινάκη

Η παρέμβαση του κυβερνητικού εκπροσώπου έχει δύο σαφείς πολιτικούς άξονες:

Από τη μία παρουσιάζει την κυβέρνηση ως δύναμη διεθνούς σταθερότητας και αποφασιστικής εξωτερικής πολιτικής.

Από την άλλη επαναφέρει στο εσωτερικό τον στόχο μιας νέας αυτοδύναμης κυβέρνησης.

Και τα δύο αποτελούν πολιτικές θέσεις της κυβέρνησης που θα κριθούν ξεχωριστά από το εκλογικό σώμα.

Το μήνυμα προς το εσωτερικό ακροατήριο

Η χρήση όρων όπως «αυτοπεποίθηση», «ισχύς» και «σεβασμός στο διεθνές δίκαιο» δεν αφορά μόνο το εξωτερικό.

Αποτελεί ταυτόχρονα μέρος του πολιτικού αφηγήματος με το οποίο η κυβέρνηση επιχειρεί να απευθυνθεί στους πολίτες.

Η εξωτερική πολιτική λειτουργεί συχνά ως πεδίο όπου οι κυβερνήσεις προβάλλουν αποτελεσματικότητα και σταθερότητα.

Τι γνωρίζουμε με βεβαιότητα

Ο Μαρινάκης:

• υποστήριξε ότι η Ελλάδα εμφανίζεται διεθνώς με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση,
• επανέλαβε τη θέση για διεθνές δίκαιο και Δίκαιο της Θάλασσας,
• αναφέρθηκε στο Κυπριακό,
• έθεσε το casus belli στο πλαίσιο της συζήτησης για SAFE,
• χαρακτήρισε την αυτοδυναμία «εφικτό στόχο».

Αυτά είναι οι καταγεγραμμένες δηλώσεις του.

Τι δεν γνωρίζουμε

Δεν γνωρίζουμε:

• το αποτέλεσμα των επόμενων εκλογών,
• αν θα υπάρξει αυτοδυναμία,
• αν θα υπάρξει νέα σημαντική συμφωνία με την Τουρκία,
• πότε ή αν θα υπάρξει λύση στο Κυπριακό.

Οποιαδήποτε βεβαιότητα σε αυτά τα σημεία θα αποτελούσε πρόβλεψη και όχι διαπιστωμένο γεγονός.