Μητσοτάκης στον Guardian: «Η Βρετανία δεν θα έκοβε στα δύο την Ταπισερί της Μπαγιέ» – Νέα παρέμβαση για τα Γλυπτά

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέφερε με άρθρο του στον βρετανικό Guardian το ζήτημα της επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα, αξιοποιώντας ως κεντρικό παράδειγμα την ιστορική Ταπισερί της Μπαγιέ, η οποία εκτίθεται στη Βρετανία ως ενιαίο έργο.

Το βασικό επιχείρημα του Έλληνα πρωθυπουργού είναι ότι κανείς δεν θα θεωρούσε λογικό να χωριστεί η Ταπισερί της Μπαγιέ σε δύο κομμάτια προκειμένου το ένα να εκτίθεται στη Γαλλία και το άλλο στη Βρετανία.

Κατά την άποψή του, όμως, αυτή είναι ουσιαστικά η σημερινή κατάσταση των Γλυπτών του Παρθενώνα, καθώς σημαντικά τμήματα του ίδιου μνημειακού συνόλου βρίσκονται χωρισμένα μεταξύ Αθήνας και Λονδίνου.

Το παράδειγμα της Ταπισερί της Μπαγιέ

Η Ταπισερί βρίσκεται στη Βρετανία για πρώτη φορά έπειτα από περίπου 1.000 χρόνια, στο πλαίσιο δανεισμού από τη Γαλλία.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τονίζει ότι η Γαλλία δάνεισε το έργο ως ενιαίο σύνολο και ότι αυτό θα επιστρέψει ως ενιαίο σύνολο.

Επομένως, κατά τη θέση του, το μοντέλο αυτό δεν μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για μια συμφωνία περί «δανεισμού» των Γλυπτών του Παρθενώνα.

Η Ελλάδα απορρίπτει λύση που αναγνωρίζει βρετανική κυριότητα

Το σαφέστερο πολιτικό μήνυμα του άρθρου είναι ότι η Αθήνα δεν δέχεται συμφωνία η οποία θα την υποχρέωνε να αναγνωρίσει την κυριότητα του Βρετανικού Μουσείου.

Ο Μητσοτάκης αναφέρει ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να «δανειστεί» τμήματα ενός μνημείου που θεωρεί δικό της.

Το ζήτημα της νομικής κυριότητας αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα βασικότερα εμπόδια στις διαπραγματεύσεις.

Δεν ζητείται άδειασμα των παγκόσμιων μουσείων

Ο πρωθυπουργός επιχειρεί παράλληλα να απαντήσει σε ένα από τα συνηθέστερα επιχειρήματα κατά της επιστροφής.

Υποστηρίζει ότι η περίπτωση του Παρθενώνα είναι εξαιρετική και δεν δημιουργεί αυτομάτως κανόνα επιστροφής όλων των πολιτιστικών αντικειμένων στα κράτη προέλευσής τους.

Κατά την ελληνική θέση, πρόκειται για τμήματα ενός συγκεκριμένου αρχιτεκτονικού μνημείου που σχεδιάστηκαν ως ενιαίο σύνολο.

Το Μουσείο της Ακρόπολης

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επαναφέρει και το επιχείρημα ότι το Μουσείο της Ακρόπολης έχει σχεδιαστεί ειδικά ώστε τα σωζόμενα Γλυπτά να παρουσιάζονται μαζί, με οπτική επαφή με τον Παρθενώνα.

Η επανένωση, υποστηρίζει, θα αποκαταστήσει:

• τη φυσική σχέση των γλυπτών,
• την αισθητική τους συνέχεια,
• το ιστορικό νόημα,
• και την αρχιτεκτονική σύνδεση με το μνημείο.

Η θέση του βρετανικού κοινού

Στο άρθρο του ο πρωθυπουργός επικαλείται δημοσκοπικά δεδομένα σύμφωνα με τα οποία η πλειονότητα των Βρετανών εμφανίζεται θετική στην επιστροφή.

Αναφέρει επίσης ποσοστό 72% όσων συμφωνούν ότι τα Γλυπτά κατανοούνται καλύτερα ως ενιαίο σύνολο με τον Παρθενώνα.

Η επίκληση της βρετανικής κοινής γνώμης αποτελεί μέρος της προσπάθειας της ελληνικής πλευράς να μεταφέρει το ζήτημα πέρα από μια διμερή κρατική διαφορά.

Οι διαπραγματεύσεις με το Βρετανικό Μουσείο

Τα τελευταία χρόνια η Αθήνα βρίσκεται σε διαβουλεύσεις με την ηγεσία του Βρετανικού Μουσείου.

Ο πρόεδρος του μουσείου, Τζορτζ Όσμπορν, είχε επιβεβαιώσει ήδη από το 2023 ότι γίνονται συζητήσεις.

Ωστόσο, το βασικό νομικό εμπόδιο παραμένει ο British Museum Act του 1963, ο οποίος περιορίζει τη δυνατότητα μόνιμης απομάκρυνσης αντικειμένων από τη συλλογή.

Οι αναφορές για «κατάρρευση» των συνομιλιών

Τις τελευταίες ημέρες υπήρξαν δημοσιεύματα που παρουσίαζαν τις συζητήσεις ως κοντά σε κατάρρευση.

Πηγές κοντά στις συνομιλίες αμφισβήτησαν αυτή την απόλυτη περιγραφή, αναγνωρίζοντας πάντως ότι υπάρχει σημαντική απόσταση μεταξύ των πλευρών.

Η παρέμβαση Μητσοτάκη επομένως έρχεται σε μία στιγμή κατά την οποία επιχειρείται να ξεκαθαριστούν ξανά τα όρια μιας πιθανής συμφωνίας.

Η αναφορά στον Άντι Μπέρναμ

Ο Έλληνας πρωθυπουργός υπενθυμίζει ότι ο σημερινός Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ είχε δηλώσει το 2023, πριν αναλάβει την πρωθυπουργία, ότι τα Γλυπτά θα έπρεπε να επιστρέψουν «χωρίς όρους».

Ο Μπέρναμ, ωστόσο, έχει πιο πρόσφατα δηλώσει ότι το θέμα αφορά το Βρετανικό Μουσείο.

Πολιτιστική συνεργασία αντί για απλή μεταφορά αντικειμένων

Η ελληνική κυβέρνηση προτείνει η επανένωση να συνδεθεί με μία ευρύτερη πολιτιστική συνεργασία.

Αυτή θα μπορούσε να περιλαμβάνει:

• περιοδικές εκθέσεις,
• ανταλλαγές αρχαιοτήτων,
• συνεργασία επιστημόνων,
• κοινά προγράμματα συντήρησης,
• εκπαιδευτικές δράσεις.

Ο Μητσοτάκης παρουσιάζει αυτό το μοντέλο ως πιθανή βάση μίας νέας σχέσης μεταξύ ελληνικών και βρετανικών μουσείων.

Η ιστορική διαφωνία

Τα Γλυπτά αφαιρέθηκαν από τον Παρθενώνα στις αρχές του 19ου αιώνα από τον Λόρδο Έλγιν, ο οποίος ήταν τότε Βρετανός πρεσβευτής στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Αργότερα πωλήθηκαν στη βρετανική κυβέρνηση και κατέληξαν στο Βρετανικό Μουσείο.

Η ελληνική πλευρά αμφισβητεί εδώ και δεκαετίες τη νομιμότητα της αφαίρεσης, ενώ η βρετανική πλευρά έχει ιστορικά υποστηρίξει διαφορετική νομική ανάγνωση.