Πώς λειτουργεί ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης χρεών

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης χρεών αποτελεί τη βασική εναλλακτική λύση για φυσικά και νομικά πρόσωπα που αδυνατούν να εξοφλήσουν ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τράπεζες, Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία. Λειτουργεί μέσω ψηφιακής πλατφόρμας, αποφεύγοντας τη δικαστική διαδικασία και τα σχετικά κόστη.

Ποιοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση

Δικαίωμα υποβολής αίτησης έχει κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο με ληξιπρόθεσμες οφειλές προς χρηματοδοτικούς φορείς, το Δημόσιο ή τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης. Δεν απαιτείται ελάχιστο ποσό οφειλής για την υποβολή.

Αποκλείονται οι οφειλέτες που τελούν σε πτωχευτική διαδικασία ή έχουν ήδη λάβει ρύθμιση που εξυπηρετείται κανονικά. Επίσης εξαιρούνται τα πιστωτικά ιδρύματα και οι εταιρείες επενδύσεων.

Πώς υποβάλλεται η αίτηση

Η αίτηση υποβάλλεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (ΕΓΔΙΧ). Ο οφειλέτης συμπληρώνει τα οικονομικά του στοιχεία, δηλώνει τα περιουσιακά του στοιχεία και αναφέρει αναλυτικά τις οφειλές ανά πιστωτή.

Μετά την υποβολή, η πλατφόρμα αντλεί αυτόματα δεδομένα από ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, τράπεζες και Τειρεσία. Τα στοιχεία διασταυρώνονται για την εξακρίβωση της πραγματικής οικονομικής κατάστασης.

Τι ρυθμίζεται και τι όχι

Ο μηχανισμός καλύπτει τραπεζικά δάνεια, οφειλές στην εφορία, ασφαλιστικές εισφορές και οφειλές προς ΟΤΑ. Η ρύθμιση μπορεί να περιλαμβάνει μείωση επιτοκίου, παράταση αποπληρωμής και σε ορισμένες περιπτώσεις μερική διαγραφή χρέους.

Δεν ρυθμίζονται οι οφειλές από αδικοπραξία, τα πρόστιμα ποινικής φύσης και οι διατροφές. Επίσης αποκλείονται οι οφειλές που γεννήθηκαν μετά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.

Η διαδικασία αξιολόγησης

Μετά την υποβολή, η πλατφόρμα εκτελεί αυτοματοποιημένο έλεγχο βιωσιμότητας. Ο αλγόριθμος λαμβάνει υπόψη τα εισοδήματα, τα περιουσιακά στοιχεία, τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης και τη δυνατότητα αποπληρωμής σε βάθος χρόνου.

Εάν η αίτηση κριθεί βιώσιμη, οι πιστωτές καλούνται να υποβάλουν πρόταση ρύθμισης εντός 2 μηνών. Ο οφειλέτης μπορεί να αποδεχθεί ή να απορρίψει την πρόταση — δεν υπάρχει υποχρεωτική αποδοχή.

Προστασία κύριας κατοικίας

Ο μηχανισμός παρέχει ειδική προστασία στην κύρια κατοικία του οφειλέτη, εφόσον η αντικειμενική αξία δεν υπερβαίνει τα 250.000 ευρώ για ζευγάρι. Η προστασία ισχύει καθ όλη τη διάρκεια της ρύθμισης, υπό τον όρο τήρησης των δόσεων.

Σε περίπτωση αθέτησης τριών συνεχόμενων δόσεων, η ρύθμιση εκπίπτει αυτοδικαίως και ο πιστωτής δικαιούται να προχωρήσει σε αναγκαστική εκτέλεση.

Ο ρόλος του συντονιστή

Σε περίπτωση πολλαπλών πιστωτών, ορίζεται συντονιστής — πιστοποιημένος διαμεσολαβητής — που διαχειρίζεται τη διαπραγμάτευση μεταξύ οφειλέτη και πιστωτών. Ο συντονιστής εξασφαλίζει ότι η πρόταση ρύθμισης είναι δίκαιη και βιώσιμη για όλα τα μέρη.

Η αμοιβή του συντονιστή είναι ρυθμισμένη νομοθετικά και βαρύνει τον οφειλέτη. Ωστόσο, σε περιπτώσεις χαμηλού εισοδήματος, το κόστος μπορεί να καλυφθεί μερικώς από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Γιατί η έγκαιρη αίτηση κάνει τη διαφορά

Η καθυστέρηση υποβολής αυξάνει τόκους, πρόστιμα και μειώνει τη διαπραγματευτική ισχύ του οφειλέτη. Όσο νωρίτερα ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός, τόσο ευνοϊκότεροι οι όροι ρύθμισης.

Η αίτηση παρέχει αναστολή μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης — κατασχέσεων, πλειστηριασμών — για όσο διαρκεί η διαδικασία διαπραγμάτευσης. Αυτό αποτελεί ίσως το σημαντικότερο όφελος για τον οφειλέτη που βρίσκεται σε πίεση.