Επιτόκια: Τι Είναι, Ποιος τα Καθορίζει και Γιατί Επηρεάζουν Ολόκληρη την Οικονομία

Ένα στεγαστικό δάνειο.

Μία πιστωτική κάρτα.

Μία προθεσμιακή κατάθεση.

Ένα επιχειρηματικό δάνειο.

Ένα κρατικό ομόλογο.

Παρότι πρόκειται για εντελώς διαφορετικά οικονομικά προϊόντα, έχουν κάτι κοινό:

επηρεάζονται από τα επιτόκια.

Τα επιτόκια βρίσκονται στο κέντρο της οικονομίας.

Όταν αυξάνονται, το χρήμα γίνεται ακριβότερο.

Τα δάνεια κοστίζουν περισσότερο.

Οι επιχειρήσεις μπορεί να περιορίσουν τις επενδύσεις.

Τα νοικοκυριά συχνά μειώνουν τις αγορές με δανεισμό.

Όταν μειώνονται, συμβαίνει συνήθως το αντίθετο.

Ο δανεισμός γίνεται φθηνότερος και μπορεί να αυξηθεί η κατανάλωση και η οικονομική δραστηριότητα.

Για αυτό οι αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών για τα επιτόκια μπορούν να επηρεάσουν σχεδόν τους πάντες, ακόμη και ανθρώπους που δεν παρακολουθούν ποτέ οικονομικές ειδήσεις.

Τι είναι το επιτόκιο;

Με απλά λόγια, το επιτόκιο είναι η τιμή του χρήματος.

Όταν δανείζεσαι χρήματα, πληρώνεις ένα ποσό για το δικαίωμα να τα χρησιμοποιήσεις.

Αυτό το κόστος είναι ο τόκος.

Το επιτόκιο εκφράζει συνήθως τον τόκο ως ποσοστό του ποσού που έχει δοθεί ως δάνειο.

Για παράδειγμα, αν κάποιος δανειστεί 10.000 ευρώ με ετήσιο επιτόκιο 5%, ο τόκος σε ένα πολύ απλοποιημένο παράδειγμα αντιστοιχεί σε 500 ευρώ για έναν χρόνο.

Στην πραγματικότητα, τα δάνεια μπορεί να περιλαμβάνουν:

• δόσεις,
• ανατοκισμό,
• έξοδα,
• προμήθειες,
• μεταβαλλόμενα επιτόκια,

οπότε το πραγματικό κόστος μπορεί να είναι πιο σύνθετο.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα περιγράφει το επιτόκιο ακριβώς ως το κόστος του δανεισμού και, από την άλλη πλευρά, ως την απόδοση που μπορεί να λαμβάνει κάποιος για τις αποταμιεύσεις του.

Γιατί υπάρχει τόκος;

Αν κάποιος σου δώσει σήμερα 10.000 ευρώ και τα πάρει πίσω μετά από έναν χρόνο, έχει στερηθεί τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει αυτά τα χρήματα για όλο αυτό το διάστημα.

Παράλληλα υπάρχει και κίνδυνος:

ο δανειολήπτης μπορεί να μην αποπληρώσει πλήρως το δάνειο.

Ο τόκος λειτουργεί λοιπόν ως αποζημίωση για:

• τον χρόνο,
• τον πιστωτικό κίνδυνο,
• τον πληθωρισμό,
• το κόστος ευκαιρίας του κεφαλαίου.

Δεν υπάρχει μόνο ένα επιτόκιο

Όταν ακούμε στις ειδήσεις:

«Η ΕΚΤ αύξησε τα επιτόκια»

εύκολα δημιουργείται η εντύπωση ότι υπάρχει ένα μοναδικό επιτόκιο για ολόκληρη την οικονομία.

Δεν ισχύει.

Υπάρχουν πολλά διαφορετικά επιτόκια.

Για παράδειγμα:

• επιτόκια στεγαστικών δανείων,
• καταναλωτικών δανείων,
• επιχειρηματικών δανείων,
• καταθέσεων,
• κρατικών ομολόγων,
• διατραπεζικού δανεισμού.

Όλα αυτά επηρεάζονται από διαφορετικούς παράγοντες.

Ωστόσο, οι αποφάσεις της κεντρικής τράπεζας επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό ολόκληρο το κόστος χρηματοδότησης μέσα στην οικονομία.

Ποιος καθορίζει τα επιτόκια στην Ευρωζώνη;

Για την Ευρωζώνη, τα βασικά επιτόκια νομισματικής πολιτικής καθορίζονται από το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Η ΕΚΤ καθορίζει τρία βασικά επιτόκια:

• το επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων,
• το επιτόκιο των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης,
• το επιτόκιο της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης.

Η Τράπεζα της Ελλάδος συμμετέχει στο Ευρωσύστημα και στην εφαρμογή της ενιαίας νομισματικής πολιτικής στην Ελλάδα.

Γιατί η ΕΚΤ αλλάζει τα επιτόκια;

Ο βασικός στόχος της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ είναι η σταθερότητα των τιμών.

Η ΕΚΤ θεωρεί ότι αυτό επιτυγχάνεται καλύτερα όταν ο πληθωρισμός βρίσκεται κοντά στο 2% μεσοπρόθεσμα.

Όταν ο πληθωρισμός είναι επίμονα πολύ υψηλός, μία κεντρική τράπεζα μπορεί να αυξήσει τα επιτόκια.

Όταν η οικονομία είναι πολύ αδύναμη και οι πληθωριστικές πιέσεις χαμηλές, μπορεί να τα μειώσει.

Αυτός είναι ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς με τους οποίους μία κεντρική τράπεζα επηρεάζει την οικονομία.

Πώς η αύξηση των επιτοκίων μπορεί να μειώσει τον πληθωρισμό

Ας υποθέσουμε ότι τα επιτόκια αυξάνονται.

Τα στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια γίνονται ακριβότερα.

Ένα νοικοκυριό μπορεί να αποφασίσει να μην αγοράσει νέο αυτοκίνητο.

Μία επιχείρηση μπορεί να αναβάλει μία επένδυση.

Ένας καταναλωτής μπορεί να ξοδέψει λιγότερα.

Η συνολική ζήτηση μέσα στην οικονομία μπορεί έτσι να περιοριστεί.

Με μικρότερη ζήτηση, οι επιχειρήσεις έχουν συνήθως λιγότερο περιθώριο να αυξάνουν συνεχώς τις τιμές.

Έτσι η αύξηση των επιτοκίων μπορεί, με χρονική καθυστέρηση, να συμβάλει στην αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.

Για να κατανοήσεις καλύτερα το φαινόμενο μπορείς να διαβάσεις και το άρθρο Γιατί Ακριβαίνουν τα Πάντα; Πώς Δημιουργείται ο Πληθωρισμός και Πότε Υποχωρεί.

Γιατί η επίδραση δεν είναι άμεση

Μία αλλαγή επιτοκίων δεν περνά στην οικονομία μέσα σε μία ημέρα.

Χρειάζεται χρόνος.

Οι τράπεζες προσαρμόζουν σταδιακά τα επιτόκια των προϊόντων τους.

Νέα δάνεια συνάπτονται.

Παλαιά δάνεια ανατιμολογούνται.

Επιχειρήσεις αλλάζουν επενδυτικά σχέδια.

Καταναλωτές προσαρμόζουν τις δαπάνες τους.

Για αυτό η νομισματική πολιτική λειτουργεί με χρονικές καθυστερήσεις.

Οι κεντρικές τράπεζες συχνά πρέπει να αποφασίζουν σήμερα με βάση το πώς πιστεύουν ότι θα είναι η οικονομία αρκετούς μήνες αργότερα.

Πώς επηρεάζονται τα στεγαστικά δάνεια

Οι ιδιοκτήτες κατοικιών μπορούν να επηρεαστούν πολύ διαφορετικά ανάλογα με το είδος δανείου που έχουν.

Σταθερό επιτόκιο

Σε ένα πραγματικά σταθερό επιτόκιο, το κόστος του δανείου δεν αλλάζει λόγω των βραχυπρόθεσμων μεταβολών των επιτοκίων για όσο διαρκεί η περίοδος σταθερού επιτοκίου.

Κυμαινόμενο επιτόκιο

Σε κυμαινόμενο επιτόκιο, οι δόσεις μπορούν να μεταβάλλονται ανάλογα με το επιτόκιο αναφοράς και τους όρους του συμβολαίου.

Όταν τα επιτόκια αυξάνονται σημαντικά, η μηνιαία επιβάρυνση μπορεί να γίνει αισθητή.

Ένα απλό παράδειγμα

Έστω ένα στεγαστικό δάνειο 150.000 ευρώ.

Η διαφορά ανάμεσα σε ένα επιτόκιο 2% και 5% δεν φαίνεται τεράστια όταν βλέπουμε μόνο τα ποσοστά.

Όταν όμως το δάνειο διαρκεί για δεκαετίες, η επίδραση στη μηνιαία δόση και στο συνολικό ποσό των τόκων μπορεί να είναι πολύ σημαντική.

Για αυτό ακόμη και μεταβολές λίγων ποσοστιαίων μονάδων στα επιτόκια μπορούν να επηρεάσουν έντονα την αγορά ακινήτων.

Γιατί επηρεάζονται και οι τιμές των ακινήτων

Όταν τα στεγαστικά δάνεια είναι φθηνότερα, περισσότεροι αγοραστές μπορούν να χρηματοδοτήσουν μία αγορά.

Η ζήτηση μπορεί έτσι να ενισχυθεί.

Όταν ο δανεισμός ακριβαίνει, η αγοραστική δυνατότητα μειώνεται.

Ένας αγοραστής που μπορούσε να εξυπηρετήσει δάνειο 250.000 ευρώ μπορεί πλέον να μπορεί να εξυπηρετήσει μικρότερο ποσό με την ίδια μηνιαία δόση.

Άρα τα επιτόκια μπορούν να επηρεάσουν και τις τιμές των περιουσιακών στοιχείων.

Τι συμβαίνει στις καταθέσεις

Υψηλότερα επιτόκια δεν είναι αρνητικά για όλους.

Οι αποταμιευτές μπορούν να δουν καλύτερες αποδόσεις σε:

• προθεσμιακές καταθέσεις,
• ορισμένους λογαριασμούς αποταμίευσης,
• ορισμένα προϊόντα σταθερού εισοδήματος.

Υπάρχει όμως μία σημαντική έννοια που συχνά ξεχνάμε:

το πραγματικό επιτόκιο.

Ονομαστικό και πραγματικό επιτόκιο

Ας υποθέσουμε ότι μία κατάθεση αποδίδει 3% ετησίως.

Αν όμως ο πληθωρισμός είναι 5%, η αγοραστική δύναμη των χρημάτων εξακολουθεί να μειώνεται.

Σε μία απλοποιημένη προσέγγιση:

πραγματικό επιτόκιο ≈ ονομαστικό επιτόκιο − πληθωρισμός

Άρα:

3% − 5% = -2%.

Η ΕΚΤ χρησιμοποιεί ακριβώς αυτή τη διάκριση για να εξηγεί τη διαφορά ανάμεσα στην ονομαστική απόδοση και στην πραγματική αγοραστική δύναμη.

Πώς επηρεάζονται οι επιχειρήσεις

Οι επιχειρήσεις χρηματοδοτούν πολλές επενδύσεις μέσω δανεισμού.

Για παράδειγμα:

ένα νέο εργοστάσιο,

μία επέκταση καταστήματος,

μηχανήματα,

οχήματα,

τεχνολογικό εξοπλισμό.

Όταν το κόστος χρηματοδότησης αυξάνεται, ορισμένα projects μπορεί να πάψουν να είναι οικονομικά ελκυστικά.

Μία επένδυση που είχε νόημα με δανεισμό 3% μπορεί να μην έχει την ίδια απόδοση με κόστος χρηματοδότησης 7%.

Άρα υψηλότερα επιτόκια μπορούν να περιορίσουν τις επενδύσεις.

Και αυτό περνά στο ΑΕΠ

Οι επενδύσεις αποτελούν ένα από τα βασικά συστατικά του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος.

Το ΑΕΠ υπολογίζει την οικονομική παραγωγή και, στην προσέγγιση των δαπανών, περιλαμβάνει:

Κατανάλωση + Επενδύσεις + Κρατικές Δαπάνες + Καθαρές Εξαγωγές.

Άρα όταν τα επιτόκια περιορίζουν κατανάλωση και επενδύσεις, μπορεί να επηρεαστεί και ο ρυθμός ανάπτυξης.

Για το πώς λειτουργεί αυτός ο δείκτης μπορείς να διαβάσεις το αναλυτικό άρθρο ΑΕΠ: Τι Μετρά Πραγματικά και Γιατί μια «Πλούσια» Χώρα Δεν Σημαίνει Πάντα Πλούσιους Πολίτες. Το ΑΕΠ αποτελεί μέτρο οικονομικής παραγωγής και όχι απλώς «πόσα χρήματα έχει μία χώρα».

Μπορούν πολύ υψηλά επιτόκια να προκαλέσουν ύφεση;

Ναι, αν η νομισματική πολιτική γίνει πολύ περιοριστική ή εάν συνδυαστεί με άλλες αρνητικές συνθήκες.

Υψηλότερο κόστος δανεισμού μπορεί να οδηγήσει σε:

• μικρότερη κατανάλωση,
• λιγότερες επενδύσεις,
• χαμηλότερη ζήτηση,
• μείωση παραγωγής,
• μικρότερες ανάγκες για προσωπικό.

Εάν η δραστηριότητα υποχωρήσει αρκετά, μία οικονομία μπορεί να περάσει σε ύφεση.

Διάβασε επίσης Ύφεση: Πώς Ξεκινά μια Οικονομική Κρίση και Γιατί Μπορεί να Επηρεάσει τους Πάντες.

Γιατί όμως οι κεντρικές τράπεζες παίρνουν αυτό το ρίσκο;

Επειδή ο ανεξέλεγκτος πληθωρισμός μπορεί επίσης να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα.

Όταν οι τιμές αυξάνονται γρήγορα και απρόβλεπτα:

οι μισθοί μπορεί να μην προλαβαίνουν,

οι αποταμιεύσεις χάνουν αγοραστική δύναμη,

οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να κάνουν προγραμματισμό,

η οικονομική αβεβαιότητα αυξάνεται.

Άρα η κεντρική τράπεζα προσπαθεί να ισορροπήσει δύο κινδύνους:

να μην αφήσει την οικονομία να υπερθερμανθεί,

αλλά ούτε να τη φρενάρει περισσότερο από όσο χρειάζεται.

Τι συμβαίνει όταν μειώνονται τα επιτόκια

Η μείωση των επιτοκίων λειτουργεί συνήθως προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Ο δανεισμός μπορεί να γίνει φθηνότερος.

Οι επιχειρήσεις έχουν μεγαλύτερο κίνητρο να επενδύσουν.

Τα νοικοκυριά μπορεί να κάνουν περισσότερες αγορές.

Η κατανάλωση και η συνολική ζήτηση μπορούν να ενισχυθούν.

Για αυτό οι μειώσεις επιτοκίων χρησιμοποιούνται συχνά όταν η οικονομία επιβραδύνεται σημαντικά και οι πληθωριστικές πιέσεις είναι χαμηλές.

Τα επιτόκια και το δημόσιο χρέος

Το κράτος επίσης δανείζεται.

Εκδίδει ομόλογα για να χρηματοδοτεί μέρος των αναγκών του.

Όταν τα επιτόκια της αγοράς αυξάνονται, τα νέα ομόλογα μπορεί να χρειάζεται να προσφέρουν υψηλότερες αποδόσεις ώστε να προσελκύσουν επενδυτές.

Αυτό μπορεί σταδιακά να αυξήσει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.

Η επίδραση δεν εμφανίζεται απαραίτητα αμέσως, καθώς ένα μεγάλο μέρος του δημόσιου χρέους μπορεί να έχει εκδοθεί παλαιότερα με συγκεκριμένους όρους.

Για περισσότερα μπορείς να δεις το άρθρο Δημόσιο Χρέος: Πώς μια Χώρα Χρωστά Δισεκατομμύρια και Γιατί Δεν τα Ξεπληρώνει Ποτέ Όλα.

Τι είναι η απόδοση ενός ομολόγου

Τα κρατικά και εταιρικά ομόλογα έχουν επίσης στενή σχέση με τα επιτόκια.

Αν ένα παλαιό ομόλογο πληρώνει χαμηλό τόκο ενώ τα νέα ομόλογα προσφέρουν υψηλότερη απόδοση, το παλαιό ομόλογο γίνεται λιγότερο ελκυστικό.

Η τιμή του μπορεί να μειωθεί ώστε η συνολική απόδοσή του να γίνει πιο ανταγωνιστική.

Αυτός είναι ο λόγος που οι τιμές των υφιστάμενων ομολόγων και τα επιτόκια κινούνται συχνά προς αντίθετες κατευθύνσεις.

Γιατί τα επιτόκια επηρεάζουν και τις μετοχές

Οι μετοχές δεν έχουν προκαθορισμένο επιτόκιο.

Παρόλα αυτά επηρεάζονται σημαντικά.

Όταν τα επιτόκια αυξάνονται:

οι εταιρείες δανείζονται ακριβότερα,

τα μελλοντικά κέρδη αποτιμώνται διαφορετικά,

και οι επενδυτές μπορεί να βρίσκουν πιο ελκυστικές αποδόσεις σε ασφαλέστερα προϊόντα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αύξηση επιτοκίων οδηγεί σε πτώση του χρηματιστηρίου.

Οι αγορές επηρεάζονται από εκατοντάδες παράγοντες.

Τα επιτόκια όμως αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους.

Τα επιτόκια και η συναλλαγματική ισοτιμία

Τα υψηλότερα επιτόκια μπορούν επίσης να κάνουν ένα νόμισμα πιο ελκυστικό για διεθνείς επενδυτές.

Εάν μία χώρα προσφέρει υψηλότερες αποδόσεις, κεφάλαια μπορεί να κινηθούν προς το νόμισμά της.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ανατίμηση.

Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες όμως επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες:

• ανάπτυξη,
• πληθωρισμό,
• γεωπολιτική,
• προσδοκίες,
• κινήσεις κεφαλαίων.

Άρα η σχέση δεν είναι μηχανική.

Γιατί οι προσδοκίες έχουν τεράστια σημασία

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές δεν περιμένουν πάντοτε να αλλάξει πραγματικά ένα επιτόκιο.

Προσπαθούν να προβλέψουν τι θα κάνει η κεντρική τράπεζα στο μέλλον.

Αν οι επενδυτές πιστεύουν ότι η ΕΚΤ θα μειώσει τα επιτόκια σε έξι μήνες, οι αποδόσεις ορισμένων ομολόγων μπορούν να αρχίσουν να υποχωρούν πολύ νωρίτερα.

Έτσι η επικοινωνία μιας κεντρικής τράπεζας έχει τεράστια σημασία.

Μερικές φορές μία φράση σε μία συνέντευξη Τύπου μπορεί να μετακινήσει τις αγορές πριν υπάρξει οποιαδήποτε πραγματική αλλαγή επιτοκίου.

Τι είναι η καμπύλη αποδόσεων

Η καμπύλη αποδόσεων δείχνει τα επιτόκια ή τις αποδόσεις ομολόγων διαφορετικής διάρκειας.

Για παράδειγμα:

2 χρόνια,

5 χρόνια,

10 χρόνια,

30 χρόνια.

Σε μία φυσιολογική κατάσταση, τα μακροπρόθεσμα ομόλογα συχνά προσφέρουν μεγαλύτερη απόδοση από τα βραχυπρόθεσμα.

Μερικές φορές όμως συμβαίνει το αντίθετο.

Τότε έχουμε αυτό που ονομάζεται ανεστραμμένη καμπύλη αποδόσεων.

Οι οικονομολόγοι παρακολουθούν στενά αυτή την κατάσταση επειδή μπορεί να αντανακλά προσδοκίες για επιβράδυνση της οικονομίας και μελλοντικές μειώσεις επιτοκίων.

Γιατί δεν πέφτει πάντα γρήγορα το επιτόκιο του δανείου σου

Ακόμη και αν η κεντρική τράπεζα μειώσει τα επιτόκια, ένα τραπεζικό προϊόν δεν είναι υποχρεωμένο να κινηθεί ακριβώς κατά το ίδιο ποσοστό.

Οι τράπεζες λαμβάνουν υπόψη:

• κόστος χρηματοδότησης,
• πιστωτικό κίνδυνο,
• λειτουργικά έξοδα,
• ανταγωνισμό,
• διάρκεια δανείου,
• εξασφαλίσεις.

Για αυτό το τελικό επιτόκιο που βλέπει ένας καταναλωτής είναι αποτέλεσμα περισσότερων παραγόντων.

Τι σημαίνει πιστωτικός κίνδυνος

Δεν πληρώνουν όλοι οι δανειολήπτες το ίδιο επιτόκιο.

Ένας δανειολήπτης που θεωρείται υψηλότερου κινδύνου συνήθως καλείται να πληρώσει μεγαλύτερο τόκο.

Η τράπεζα προσπαθεί έτσι να αντισταθμίσει την αυξημένη πιθανότητα μη αποπληρωμής.

Το ίδιο ισχύει και για επιχειρήσεις ή ακόμη και για κράτη.

Όσο μεγαλύτερο θεωρεί η αγορά τον κίνδυνο, τόσο υψηλότερη απόδοση μπορεί να απαιτεί.

Τι είναι το spread

Συχνά ακούμε τον όρο spread.

Σε γενικές γραμμές, πρόκειται για τη διαφορά ανάμεσα σε δύο επιτόκια ή αποδόσεις.

Για παράδειγμα, μπορεί να συγκρίνουμε την απόδοση ενός κρατικού ομολόγου με εκείνη ενός ομολόγου που θεωρείται ασφαλέστερο.

Η διαφορά αυτή μπορεί να αντανακλά:

πιστωτικό κίνδυνο,

ρευστότητα,

προσδοκίες,

οικονομική αβεβαιότητα.

Τα επιτόκια επηρεάζουν και τα επιχειρηματικά μοντέλα

Σε περιόδους πολύ φθηνού χρήματος, εταιρείες μπορούν να χρηματοδοτούν πιο εύκολα ταχεία ανάπτυξη.

Μπορούν να επενδύουν μεγάλα ποσά σήμερα περιμένοντας κέρδη πολύ αργότερα.

Όταν όμως το κόστος κεφαλαίου αυξάνεται, οι επενδυτές συχνά απαιτούν μεγαλύτερη έμφαση:

στην κερδοφορία,

στις ταμειακές ροές,

στην αποδοτικότητα.

Αυτό επηρεάζει ιδιαίτερα εταιρείες που επεκτείνονται με recurring revenue και μοντέλα συνδρομών.

Δες επίσης Η Οικονομία της Συνδρομής: Γιατί Όλο και Περισσότερες Επιχειρήσεις Εγκαταλείπουν τις Παραδοσιακές Πωλήσεις.

Υπάρχει “σωστό” επιτόκιο;

Δεν υπάρχει ένα επιτόκιο που είναι πάντοτε ιδανικό.

Πολύ υψηλά επιτόκια μπορούν να περιορίσουν υπερβολικά την οικονομία.

Πολύ χαμηλά επιτόκια για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορούν να ενισχύσουν:

• υπερβολικό δανεισμό,
• πολύ υψηλές αποτιμήσεις περιουσιακών στοιχείων,
• πληθωριστικές πιέσεις.

Οι κεντρικές τράπεζες προσπαθούν λοιπόν να βρίσκουν ένα επίπεδο νομισματικής πολιτικής συμβατό με τη σταθερότητα των τιμών και τη συνολική κατάσταση της οικονομίας.

Γιατί οι αποφάσεις για τα επιτόκια είναι τόσο δύσκολες

Οι οικονομικές αποφάσεις λαμβάνονται με ατελή δεδομένα.

Τα στοιχεία για πληθωρισμό, απασχόληση και ανάπτυξη αναθεωρούνται.

Οι διεθνείς τιμές ενέργειας αλλάζουν.

Μπορεί να υπάρξει πόλεμος.

Μία χρηματοπιστωτική κρίση.

Μία πανδημία.

Μία απότομη μεταβολή στη ζήτηση.

Και επειδή η νομισματική πολιτική χρειάζεται χρόνο για να λειτουργήσει, μία κεντρική τράπεζα πρέπει να προβλέψει πώς θα εξελιχθεί η οικονομία πριν δει ολόκληρη την εικόνα.

Το βασικό που πρέπει να θυμόμαστε

Τα επιτόκια φαίνονται σαν ένας απλός αριθμός.

2%.

3%.

5%.

Όμως πίσω από αυτόν τον αριθμό κρύβεται ένας από τους ισχυρότερους μηχανισμούς της οικονομίας.

Επηρεάζει:

τα δάνεια,

τις καταθέσεις,

τις επενδύσεις,

τις επιχειρήσεις,

την αγορά ακινήτων,

τα ομόλογα,

τις μετοχές,

το δημόσιο χρέος,

την ανάπτυξη,

και τον πληθωρισμό.

Γι’ αυτό όταν μία κεντρική τράπεζα αλλάζει το βασικό της επιτόκιο, δεν αλλάζει απλώς έναν αριθμό σε έναν πίνακα.

Αλλάζει σταδιακά την τιμή του χρήματος σε ολόκληρη την οικονομία.

Τι είναι το επιτόκιο;

Είναι το κόστος δανεισμού χρημάτων ή η απόδοση που λαμβάνει κάποιος όταν δανείζει ή αποταμιεύει χρήματα.

Ποιος καθορίζει τα επιτόκια στην Ευρωζώνη;

Η ΕΚΤ καθορίζει τα βασικά επιτόκια νομισματικής πολιτικής. Τα τελικά τραπεζικά επιτόκια επηρεάζονται επίσης από την αγορά και τον κίνδυνο κάθε δανείου.

Γιατί αυξάνονται τα επιτόκια όταν υπάρχει πληθωρισμός;

Η αύξησή τους μπορεί να περιορίσει τον δανεισμό και τη ζήτηση, συμβάλλοντας στην αποκλιμάκωση των πληθωριστικών πιέσεων.

Τι σημαίνει πραγματικό επιτόκιο;

Είναι το επιτόκιο αφού ληφθεί υπόψη η επίδραση του πληθωρισμού στην αγοραστική δύναμη.

Γιατί οι αυξήσεις των επιτοκίων μπορεί να προκαλέσουν ύφεση;

Επειδή κάνουν τον δανεισμό ακριβότερο και μπορούν να περιορίσουν κατανάλωση, επενδύσεις και συνολική οικονομική δραστηριότητα.

Πηγές

• European Central Bank – What are interest rates?
• European Central Bank – Monetary Policy
• European Central Bank – Key ECB Interest Rates
• Bank of Greece – Monetary Policy